حکمت 278 نهج البلاغه : سرانجام خوشی ها

حکمت 278 نهج البلاغه : سرانجام خوشی ها

متن اصلی حکمت 278 نهج البلاغه

موضوع حکمت 278 نهج البلاغه

ترجمه مرحوم فیض

ترجمه مرحوم شهیدی

شرح ابن میثم

ترجمه شرح ابن میثم

شرح مرحوم مغنیه

شرح شیخ عباس قمی

شرح منهاج البراعة خویی

شرح لاهیجی

شرح ابن ابی الحدید

شرح نهج البلاغه منظوم

متن اصلی حکمت 278 نهج البلاغه

278 وَ قَالَ عليه السلام مَا قَالَ النَّاسُ لِشَيْ ءٍ طُوبَى لَهُ إِلَّا وَ قَدْ خَبَأَ لَهُ الدَّهْرُ يَوْمَ سَوْءٍ

موضوع حکمت 278 نهج البلاغه

سرانجام خوشى ها

(سياسى، اجتماعى)

ترجمه مرحوم فیض

278- امام عليه السّلام (در باره دل نبستن به خوشحالى) فرموده است 1- مردم بچيزى نگفتند خوشا به حالش مگر آنكه روزگار براى آن روز بدى را پنهان دارد (زمانه به نعمتى كه در آدمى بيند رشك برد و آنرا بگيرد، پس خردمند به خوشحالى دنيا دل نبند و آسوده ننشيند).

( . ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)، ج 6 ، صفحه ی 1224)

ترجمه مرحوم شهیدی

286 [و فرمود:] مردم چيزى را نگفتند: خوش باد، جز آنكه روزگار براى آن روز بدى را ذخيرت نهاد.

( . ترجمه نهج البلاغه شهیدی، ص 413 و 414)

شرح ابن میثم

270- و قال عليه السّلام:

مَا قَالَ النَّاسُ لِشَيْ ءٍ طُوبَى لَهُ- إِلَّا وَ قَدْ خَبَأَلَهُ الدَّهْرُ يَوْمَ سَوْءٍ

المعنى

أى ما استحسن الناس من الدنيا شيئا إلّا و في قوّة الدهر إعداد لفساده و إهلاكه يوما ما. و لابدّ من خروج ما فيه بالقوّة إلى الفعل.

( . شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 388)

ترجمه شرح ابن میثم

270- امام (ع) فرمود:

مَا قَالَ النَّاسُ لِشَيْ ءٍ طُوبَى لَهُ- إِلَّا وَ قَدْ خَبَأَ لَهُ الدَّهْرُ يَوْمَ سَوْءٍ

ترجمه

«مردم در هيچ مورد نگفتند، خوشا به حالش، مگر آن كه روزگار، روز ناخوشى را برايش مخفى داشت».

شرح

يعنى مردم چيزى را در دنيا تحسين نكردند، مگر اين كه روزگار زمينه نابودى آن را براى روزى فراهم كرد و هر بالقوّه اى ناگزير از رسيدن به فعليّت است.

( . ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 657 و 658)

شرح مرحوم مغنیه

286- ما قال النّاس لشي ء طوبى له إلّا و قد خبأ له الدّهر يوم سوء.

المعنى

أجهل الناس من يظن دوام الحال، شدة كانت أم رخاء، فإذا رأى نعمة على غيره قال: هنيئا له، و ينسى وقوع ما يجوز وقوعه، و أن هذه النعمة قد تكون فخا و سبيلا الى هلاك صاحبها. و تقدم معنا منذ قليل في الحكمة 273 «و رب منعم عليه مستدرج بالنعمى». و ضرب سبحانه مثلا بقارون الذي قال الناس لما خرج عليهم في زينته: يا ليت لنا مثل ما أوتي قارون فخسف به و بماله الأرض.

و قال آخر ملوك الأمويين: لما حلا لنا الدهر خلا منا «و عند صفو الليالي يحدث الكدر».

( . فی ضلال نهج البلاغه، ج 4، ص 389)

شرح شیخ عباس قمی

306- ما قال النّاس لشي ء «طوبى له» إلّا و قد خبأ له الدّهر يوم سوء.«» أي: ما استحسن الناس من الدنيا شيئا إلّا و في قوّة الدهر إعداد لفساده و إهلاكه يوما ما. و قد شاهدنا ذلك في الدّنيا كثيرا

( . شرح حکم نهج البلاغه، . ص230)

شرح منهاج البراعة خویی

(275) و قال عليه السّلام: ما قال النّاس لشي ء: طوبى له، إلّا و قد خبأ له الدّهر يوم سوء.

اللغة

يقال: (طوبى لك) أى لك الحظّ و العيش الطيّب. (خبأ) الشي ء: ستره و أخفاه- المنجد.

الاعراب

طوبى، مبتدأ و له ظرف مستقر خبر له، و الظاهر أنّ طوبى علم جنس و الجملة مفعول لقوله: قال.

المعنى

نبّه عليه السّلام على انتهاء كلّ سعادة دنيويّة، إلى الفناء، و كلّما كانت أتمّ و أغبط عند النّاس تكون أقرب إلى الزوال و أنكى سوء في العاقبة و النكال.

نقل الشارح المعتزلي عن يحيى بن خالد البرمكى قوله: أعطانا الدّهر فأسرف، ثمّ مال علينا فأجحف.

أقول: يظهر من كلامه عليه السّلام أنّ لتوجّه النفوس و تحسينهم و غبطتهم أثر سيّى ء في حسن الحال و طيب العيش، فينبغي أن لا يبالغ فيه، و إلّا فيخفيه عن أعين النّاس و يستخفيه.

الترجمة

فرمود: مردم براى چيزى خوش باش نگويند، جز آنكه روزگار روز بدي براى آن در كمين نهد.

  • نگويند مردم بچيزى كه «خوبه» مگر آنكه دنبال آن روز شومه

( . منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ج 21، ص 374 و 375)

شرح لاهیجی

(321) و قال (- ع- ) ما قال النّاس لشي ء طوبى له الّا و قد خبأ له الدّهر يوم سوء يعنى نگفتند مردمان مر چيزى را كه خوشا بحال او مگر اين كه پنهان كرد از براى او روزگار روز بدى را

( . شرح نهج البلاغه نواب لاهیجی، ص 318)

شرح ابن ابی الحدید

292: مَا قَالَ النَّاسُ لِشَيْ ءٍ طُوبَى لَهُ- إِلَّا وَ قَدْ خَبَّأَ لَهُ الدَّهْرُ يَوْمَ سَوْءٍ قد تقدم هذا المعنى- و ذكرنا فيه نكتا جيدة حميدة

نبذ من الأقوال الحكمية في تقلبات الدهر و تصرفاته

كان محمد بن عبد الله بن طاهر أمير بغداد- في قصره على دجلة يوما- و إذا بحشيش على وجه الماء- في وسطه قصبة عليها رقعة- فأمر بأخذها فإذا فيها-

تاه الأعيرج و استولى به البطر فقل له خير ما استعملته الحذر

أحسنت ظنك بالأيام إذ حسنت

و لم تخف سوء ما يأتي به القدر

و سالمتك الليالي فاغتررت بها و عند صفو الليالي يحدث الكدر

- فما انتفع بنفسه مدة- . و في المثل الدهر إذا أتى بسحواء سحسح- يعقبها بنكباء زعزع- و كذاك شرب العيش فيه تلون- بيناه عذبا إذ تحول آجنا- .

يحيى بن خالد أعطانا الدهر فأسرف- ثم مال علينا فأجحف- . و قال الشاعر

فيا لنعيم ساعدتنا رقابه و خاست بنا أكفاله و الروادف

- . إسحاق بن إبراهيم الموصلي-

هي المقادير تجري في أعنتها فاصبر فليس لها صبر على حال

يوما تريش خسيس الحال ترفعه

إلى السماء و يوما تخفض العالي

- إذا أدبر الأمر أتى الشر من حيث كان يأتي الخير- . هانئ بن مسعود-

إن كسرى أبى على الملك النعمان حتى سقاه أم الرقوب

كل ملك و إن تصعد يوما

بأناس يعود للتصويب

- . أحيحة بن الجلاح-

و ما يدري الفقير متى غناه و ما يدري الغني متى يعيل

و ما تدري إذا أضربت شولا

أ تلقح بعد ذلك أم تحيل

و ما تدري إذا أزمعت سيرا بأي الأرض يدركك المقيل

- . آخر

فما درن الدنيا بباق لأهله و لا شرة الدنيا بضربة لازم

- . آخر

رب قوم غبروا من عيشهم في سرور و نعيم و غدق

سكت الدهر زمانا عنهم ثم أبكاهم دما حين نطق

- . و من الشعر المنسوب إلى محمد الأمين بن زبيدة-

يا نفس قد حق الحذر أين الفرار من القدر

كل امرئ مما يخاف

و يرتجيه على خطر

من يرتشف صفو الزمان يغص يوما بالكدر

( . شرح نهج البلاغه (ابن ابی الحدید) ج 19، ص 178 - 180)

شرح نهج البلاغه منظوم

[277] و قال عليه السّلام:

ما قال النّاس لشي ء طوبى له إلّا و قد خبأ له الدّهر يوم سوء.

ترجمه

مردم در باره چيزى نگفتند خوشا بحالش جز آنكه روزگار براى آن روز بدى را پنهان دارد (و روزى باندوهش دچار سازد).

نظم

  • جهان گر بر كسى روزى خوشى خواستبساط نوش و عيشش نيكو آراست
  • برويش باب از شادى گشودندبرويش خلق طوبى له سرودند
  • دو روزى دورش اندر عيش نگذاشتكه راه كج سرى با وى نه برداشت
  • تمامى آن خوشى از وى ستانيدبخاك درد و اندوهش نشانيد
  • بلى گر دهر روزى كرد اقبالبود ادبار و رنج او را بدنبال
  • نه پيمايد بر انسان جام صافىكه ننمايد بدرد آن را تلافى

( . شرح نهج البلاغه منظوم، ج 10، صفحه ی 64)

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

 

جدیدترین ها در این موضوع

No image

فاطمه(س) بر کرسى تربیت

تربیت (یعنى به فعلیت درآوردن همه استعدادهاى بالقوه انسان) کار سترگ پیامبران و علت انگیزش و بعثت آنان است و تنها کسانى مى ‏توانند به حقیقت این هنر را داشته باشند که از چشمه ‏سار زلال نبوت سیراب شده و از مکتب آنان درس گرفته باشند و فاطمه(س) شاخسار درخت ...
نگاهی به سیره رفتاری حضرت زهرا (س)

نگاهی به سیره رفتاری حضرت زهرا (س)

پیامبر هنگام عروسی زهرا(س) به او فرموده بود: "دخترم! با همسرت رفتار نیکو کن، و در هیچ کاری از دستورش سرپیچی نکن." این سخن همواره آویزه گوش حضرت زهرا(س) بود، او حدود نُه سال که همسر علی(ع) بود، هرگز علی(ع) را ناخشنود نکرد، بلکه همواره مایه نشاط و خشنودی...
ابعاد علمی و عملی شخصیت حضرت زهرا (س)

ابعاد علمی و عملی شخصیت حضرت زهرا (س)

آنچه که ما موظفیم به این بانو اقتدا کنیم و وظیفه داریم، مأمور هستیم و راهش هم ممکن است آن است که این بانو (سلام الله علیها) هم در اعتقادات، هم در اخلاق، هم در حقوق، هم در فقه مطالب فراوانی را فرمودند و عمل کردند و تعلیم دادند و دستور عمل کردن را هم ...
سیماى فاطمه(س) در روز قیامت

سیماى فاطمه(س) در روز قیامت

از پیامبر(ص) چنین نقل مى‏کند: هنگامى ‏که فاطمه در مقابل عرش پروردگار قرار مى ‏گیرد، خود را از مرکب به زیر انداخته، اظهار مى ‏دارد: الهى و سیدى، میان من و کسى که مرا آزرده و بر من ستم روا داشته، داورى کن. خدایا! بین من و قاتل فرزندم، حکم کن...
حضرت فاطمه علیهاالسلام و ولایت کبرا

حضرت فاطمه علیهاالسلام و ولایت کبرا

ولایت کبراى حضرت زهرا علیهاالسلام در امتداد ولایت مطلق خداوند قرار دارد، به گونه اى که ایشان به اذن الهى، حق دخل و تصرف در امور عالم را دارد و مى‏تواند نفوس انسان‏هاى مستعد را شناخته، به سرمنزل مقصود رهنمون سازد. آیاتى در باب اثبات عصمت و طهارت و علم وهبى

پر بازدیدترین ها

جلوه‏ هاى اعجاز در سوره کوثر

جلوه‏ هاى اعجاز در سوره کوثر

این جویبارهاى فضیلت به هم پیوند خورد و در سوره «کوثر» مجموعه اى دل انگیز از زیباییها و اصالتها را رقم زد و آن را به عنوان، هدیه اى الهى، تقدیم رسول خاتم(ص) کرد، زیرا فاطمه(س) یکى از مظاهر فیض مداوم و جریان پر برکت حرکت محمدى است که استمرار آن را...
فاطمه علیهاالسلام مرجعیت فکری، فرهنگی

فاطمه علیهاالسلام مرجعیت فکری، فرهنگی

حضرت زهرا علیهاالسلام مقام و موقعیت و جایگاه امام علی علیه السلام را خوب شناخته بود و از تواناییهای ذاتی و خدادادی و شایستگیهای ایشان نیز مطلع بود. (11) دیدگاههای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را نسبت به امام به صورت مرتب شنیده بود...
نگاهی به سیره رفتاری حضرت زهرا (س)

نگاهی به سیره رفتاری حضرت زهرا (س)

پیامبر هنگام عروسی زهرا(س) به او فرموده بود: "دخترم! با همسرت رفتار نیکو کن، و در هیچ کاری از دستورش سرپیچی نکن." این سخن همواره آویزه گوش حضرت زهرا(س) بود، او حدود نُه سال که همسر علی(ع) بود، هرگز علی(ع) را ناخشنود نکرد، بلکه همواره مایه نشاط و خشنودی...
وصیت های فاطمه زهرا علیها السلام

وصیت های فاطمه زهرا علیها السلام

حضرت فاطمه زهرا علیها السلام که بانویی معصومه است و روح و جان او به گناهی آلوده نشده، عاجزانه از امام علی علیه السلام می خواهد که آن شب را در کنار قبر او بماند و برای او قرآن بخواند و دعا نماید. راستی زهرای مرضیه با آن همه عبادت و اعمال خیرش خود را شب...
لعن و نفرین خدا در قرآن بر ظالمین به حضرت زهرا (جلسه پنجم)

لعن و نفرین خدا در قرآن بر ظالمین به حضرت زهرا (جلسه پنجم)

لسان آیه، لسانِ عجیبی است. در این آیه شریفه، با توجه به مسائلی که این چند روز بیان شد، کسانی که نسبت به حضرت صدیقه طاهره زهرا(سلام الله علیها) این اهانت‌ها را روا داشتند، آیا اینها مصداق ایذاء نیست؟ مگر اینکه کسی عاقل نباشد، که انکار کند که اینها مصداق...
Powered by TayaCMS