شب و روز عید قربان

شب و روز عید قربان:

شب دهم ذیحجه از شبهای مبارک است. و جزء چهار شبی است که احیاء و شب زنده داری در آنها مستحب است. در شب عید قربان، درهای آسمان باز است. برای این شب اعمالی ذکر شده است:

اعمال روز عید قربان

روز دهم ذیحجه، روز عید قربان است و بسیار روز شریفی است و اعمال آن چند چیز است:

اللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ لا اِلهَ اِلا اللهُ وَاللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ ولِلّه الْحَمْدُ اللّهُ َکْبَرُ خدا بزرگتر از توصیف است، معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگتر است، و ستایش خاص خدا است

اعَلی ما هَدانا اَللّهُ اَکْبَرُ عَلی ما رَزَقَنا مِنْ بَهیمَهِ الاْنْعامِ خدا بزرگتر است بر آنچه ما را راهنمائی کرد خدا بزرگتر است بر آنچه روزی ما کرد از چهارپایان انعام (شتر و گاو و گوسفند)

وَالْحَمْدُلِلّهِ عَلی ما اَبْلانا. و ستایش خاص خدا است برای آنکه آزمود ما را .

و مستحب است که به مقداری که توانایی است این تکبیرات بعد از نمازها تکرار شود.در قرآن و متون روایی مأثور، آیات و احادیثی پیرامون فضیلت برپای داشتن فریضه نماز عیدین، وجود دارد که در ذیل به اختصار اشاره خواهد شد:

آیات قرآن محید

1 ٫ "قد افلح من تزکی و ذکر اسم ربه فصلی"⁽¹⁾

به یقین کسی که پاکی جست (وخود را تزکیه کرد) رستگار شد و (آنکه) نام پروردگارش را یاد کرد سپس نماز خواند در روایت چنین تفسیر شده است "و ذکر اسم ربه فصلی"؛

"قال صلوه الفطر و الاضحی" که مراد از صلوه نماز عید قربان و عید فطر است.⁽²⁾

2- فصل لربک وانحر:⁽³⁾

پس برای پروردگارت نماز بخوان و قربانی کن. در این آیه امر شده است به نماز عید و امر هم دلالت بر وجوب دارد. مراد از صلوه هم طبق گفته مفسران و روایت پیامبر اکرم _ صلّی الله علیه و آله _ نماز عید قربان است.⁽⁴⁾ آیات مذکور در عین حال که لزوم نماز عیدین را می رساند متضمن فضائل آنها نیزرمی باشد چرا که آیه اول می گوید رستگاری از ان کسی است که خود را پاکیزه کرد (یا قربانی نمود) و نماز عید برگزار نمود و در آیه دوم با توجه به اینکه مراد از کوثر فاطمه زهراء _ سلام الله علیه _ می باشد، به شکرانه این نعمت عظیم بهترین تشکر از خدا این است که نماز عید و قربانی انجام شود. (و یا نماز گذارد و هنگام نماز برای تکبیر دستها را بالا بیاورد.)⁽⁵⁾

روایات:

روایات این بخش در دو قسمت بیان می شود.

3- (3) . کوثر/ 2 ٫

4- (4) . بحار الانوار، پیشین، ج 78، ص 349 ٫

5- (5) . تفسیر صافی، پیشین، ج 5، ص 383 ٫

بخش اول: ضرورت و لزوم نماز عیدین

1 ٫ نماز عید فرض و واجب است.

امام صادق _ علیه السّلام _ فرمود: "صلوه العیدین فریضه"⁽⁶⁾

2 ٫ علی _ علیه السّلام _ فرمود: "لا تجسوا النساء عن الخروج فی العیدین فهو علیهن واجب"⁽⁷⁾ زنها را از رفتن در نماز عیدین منع نکنید چرا که نماز عید بر آنها لازم (و ثابت) است.

منتهی روایات بسیاری آورده شده است که لزوم نماز عیدین را مشروط به وجود امام معصوم _ علیه السّلام _ نموده است

از جمله امام باقر _ علیه السّلام _ فرمود: "لا صلوه یوم الفطر و الضحی الا مع امام"⁽⁸⁾ نماز عید فطر وعید قربان بدون وجود امام (معصوم) لازم نیست.

فضیلت نماز و روز عیدین

در روایت دیگر فرمود: "الیوم الذی یثاب فیه المحسنون"روزی که خوبان در آن روز پاداش و ثواب دریافت می کنند.⁽⁹⁾ 2 ٫

روز اجتماع مسلمین:

امام هشتم _ علیه السّلام _ فرمود: روز عید فطر عید قرار داده شده تا مردم در آن روز گرد هم آمده، نعمتهای خدا را ستایش گویند، آن روز، روز عید، دادن زکات، روز تضرع و زاری و روزی است که خوردن و نوشیدن حلال است.⁽¹⁰⁾

3 ٫ همچون روز قیامت:

علی _ علیه السّلام _ فرمود:

1- (6) . وسائل الشیعه، پیشین، ص 94، روایت 1 و 4 ٫

2- (7) . بحار الانوار، پیشین، ج 87 ٫

3- (8) . وسائل الشیعه، پیشین، ج 5، ص 96، روایت 1 و 2 و 3 و 4 ٫

4- (10) . همان، ص 140، روایت3 ٫

5- (11) . همان، ص 141، روایت 4 ٫

روز عید فطر روزی است که به نیکان ثواب داده می شوند و بدان زیانکار می شوند، آن روز شبیه ترین روز به روزقیامت شما است پس هنگام خروج از منزل به سوی مصلی به یاد آن لحظه باشید که از قبرها به سوی پروردگار خروج می کنید و در لحظه ایستادن به نماز در مصلی به یاد آن وقتی باشید که در پیشگاه الهی قرار می گیرید و در لحظه برگشت بسوی خانه ها به یاد برگشتن بسوی بهشت یا جهنم باشید.⁽¹¹⁾

4 ٫ بخشیدن گناهان:

پیامبر _ صلّی الله علیه و آله _ فرمود:"هنگامی که به سوی نماز عید خارج شدید، خداوند براین مسئله اگاهی دارد و می فرماید:(عبادی لی صمتم و لی صلیتم عودوا مغفورا لکم)"⁽¹²⁾

5 ٫ روز عطای فراوان و بخشش بزرگ:

پیامبر _ صلّی الله علیه و آله _ در این رابطه فرمود:"ان الملائکه یقومون یوم العید علی افواه السکه و یقولون اغدوا الی رب کریم یعطی الجزیل و یغفر العظیم."⁽¹³⁾

فرمود:ملائکه روز عید بر لبان انسانهای ساکت قرار گرفته و یا در مسیر مردم ایستاده می گویند بر پروردگار کریم صبحگاه وارد شوید که عطای فراوان و بخشش زیاد دارد.

پاورقی

1. زیارت امام حسین علیه السلام .
2. خواندن دعای "یا دائِمَ الْفَضْلِ عَلیَ الْبَرِیَّهِ" که در شب جمعه هم وارد شده است.
3. غسل . که در این روز سنّت مؤکد است و بعضی از علماء واجب دانستهاند.
4. اقامه نماز عید قربان، به همان نحو که در عید فطر ذکر شده است. اما در این روز مستحب است که بعد از نماز، با گوشت قربانی افطار شود.
5. خواندن دعاهائی که وارد شده پیش از نماز عید و بعد از آن و در اقبال ذکر شده و شاید بهترین دعاهای این روز، دعای چهل و هشتم صحیفه سجادیه باشد که اوّل آن "اَللّهُمَّ هذا یَوْمٌ مُبارَکٌ" است.
6. خواندن دعای چهل و ششم صحیفه سجادیه که اینگونه آغاز میشود: "یا مَنْ یَرْحَمُ مَنْ لا یَرْحَمُهُ الْعِبادُ".
7. خواندن دعای ندبه .
8. قربانی کردن؛ که سنّت مؤکّد است .
9. خواندن تکبیرات برای کسی که در منا باشد بعد از پانزده نماز که اولش نماز ظهر روز عید است و آخرش نماز صبح روز سیزدهم است. و کسانی که در سایر شهرها هستند نیز بعد از ده نماز از ظهر روز عید تا صبح دوازدهم این تکبیرات را بگویند. تکبیرات بنا بر روایت صحیح در اصول کافی از این قرار است :
10. ٫ "قد افلح من تزکی و ذکر اسم ربه فصلی"
11. فصل لربک وانحر:
12. اعلی/ 15 " 16
13. بحار الانوار، پیشین، ج 87، ص 348 ٫