احکام موسيقى

1. هر آواز و آهنگى، حرام شمرده نمىشود; بلكه تنها آهنگهاى مناسب با مجالس لهو و فساد، مشمول حرمت است و گوش دادن به آهنگهايى كه از اين مشخّصه عارى بوده و يا مشكوك به نظر مىرسد، اشكال ندارد.

2. طرب و لهو، دو واژه كليدى است كه در باب غنا و موسيقى به كار مىرود.

«طرب» به حالت سبك وزنى گفته مىشود كه در اثر شنيدن آواز يا آهنگ، در روان و نفس آدمى پديد مىآيد و او را از حد اعتدال خارج مىكند. اين امر تنها به حالت شادى اختصاص نمىيابد; بلكه ممكن است از آهنگهاى غم و حزنآور نيز به دست آيد. [5] «لهو» سازگارى و همنوايى آواز و آهنگ نواخته شده با مجالس فساد و خوشگذرانى است; بدين معنا كه ممكن است نغمهاى طربانگيز نباشد;ولى ازنغمههايى باشد كه فقط در جلسات فاسقان و هواپرستان رايج باشد. به اين آهنگ، لهوى مىگويند و اگر از هر دو مشخّصه (طرب و لهو) برخوردار باشد، به آن مطرب لهوى مىگويند.

ويژگىهاى موسيقى حرام

سؤال: آيا در موسيقى، «لهوى بودن» آن مطرح است يا محتواى شعرهايى كه خوانده مىشود؟

به تعبير ديگر، اگر اشعار خوب و مذهبى در قالب موسيقى مطرب و لهوى خوانده شود، آيا باز هم حرام است؟

پاسخ: همه مراجع: معيار در حرمت موسيقى، مطرب و لهوى بودن آن است; هر چند محتواى آن اشعار مذهبى و اسلامى باشد. [6]

استماع موسيقى

سؤال: اگر استماع موسيقى هيچگونه تأثيرى در انسان نداشته باشد، آيا باز حرام است؟

پاسخ: همه مراجع: اگر از نوع موسيقى حرام باشد، گوش دادن به آن جايز نيست; هر چند در شخص تأثير نداشته باشد. [7]

نكته: موسيقى حرام، غالباً آثار مخرّبى دارد و باعث بيگانگى از خدا و تحريك شهوت و آلودگى به مفاسد ديگر مىشود; و اگر به فرض، در موردى موسيقى حرام هيچ تأثيرى در روح و روان انسان بر جاى نگذارد، باز گوش دادن به آن جايز نيست.

سؤال: ويژگىهاى موسيقى حرام (بدون كلام) كدام است؟

پاسخ: داشتن ريتم تند، ايجاد رقص در شنونده، طربانگيزى و لهوى بودن آن و تناسب با مجالس گناه و خوشگذرانى و فساد. [8]

بهجت و صافى: استفاده از آلات موسيقى به طور مطلق حرام است. [9]

تبريزى، سيستانى، مكارم و وحيد: معيار حرمت موسيقى، لهوى بودن آن است كه با مجالس گناه، خوشگذرانى و فساد تناسب دارد. [10]

سؤال: در صورتى كه در مجلسى، مجبور باشيم موسيقى مطرب و لهوى را تحمّل كنيم، آيا باز هم مرتكب گناه شدهايم؟

پاسخ: همه مراجع: اگر احتمال تأثير مىدهيد، با فراهم بودن ساير شرايط بايد نهى از منكر كنيد. اگر چنانچه حضور شما در آنجا باعث استماع موسيقى حرام و يا تأييد گناه گردد مجلس را ترك كنيد; مگر آنكه باعث فتنه شود. در اين صورت ماندن در آن محل به مقدار ضرورت اشكال ندارد. البتّه در صورت امكان بايد از گوش دادن به موسيقى حرام، اجتناب ورزيد و اگر صداى آن ناخواسته به گوش شما رسيد، اشكال ندارد.

سؤال: شركت در مجالسى كه موسيقى و ترانه مبتذل پخش مىكنند در حالى كه تذكّر فايده ندارد چگونه است؟

پاسخ: همه مراجع: شركت در مجالسى كه باعث استماع موسيقى حرام و يا تأييد گناه مىگردد، جايز نيست; مگر آنكه بتواند نهى از منكر كند. [11]

تشخيص موسيقى

سؤال: ملاك و مرجع تشخيص موسيقى و غناى حرام در نظام اسلامى كيست: وزارت ارشاد، حوزه هنرى سازمان تبليغات اسلامى، كارشناسان موسيقى، فقيهان، عرف مردم و يا شخص؟

پاسخ: همه مراجع: در تعيين و تشخيص موسيقى حرام و حلال، بايد به عرف عام مراجعه كرد. [12]

حكم انواع موسيقى

سؤال: آيا ميان انواع موسيقى از قبيل اصيل (سنّتى)، كلاسيك، محلى، پاپ و... تفاوتى در حكم هست؟

پاسخ: همه مراجع: خير; هيچگونه تفاوتى ميان آنها در حكم نيست و معيار حرمت استماع موسيقى، طربانگيزى و لهوى بودن آن است. [13]

تكثير نوار موسيقى

سؤال: درآمدى كه از رهگذر تكثير و توزيع نوار و سىدىهاى موسيقى به دست مىآيد، حلال است يا حرام؟

پاسخ: همه مراجع: اگر از نوع موسيقى حرام است، خريد و فروش و درآمد حاصل از آن، حرام مىباشد. [14]

آموزش موسيقى

سؤال: حكم آموزش و يادگيرى نوازندگى آلات موسيقى چيست؟

پاسخ: آموزش و يادگيرى نوازندگى با آلات مختص به (لهو) جايز نيست و اگر از آلات مشترك باشد، به منظور استفاده مشروع و حلال، اشكال ندارد. [15]

موسيقى شب عروسى

سؤال: حكم استفاده از دف و دايره زنگى در عروسى چيست؟

پاسخ: همه مراجع: استفاده از آلات موسيقى براى نواختن موسيقى مطرب و لهوى (مناسب مجالس گناه و خوشگذرانى)، جايز نيست و بين مجلس عروسى و غير آن، تفاوتى وجود ندارد. [16]

مجالس عروسى

سؤال: آيا جايز است زن در شب عروسى (در مجلس زنان)، غنا و آواز بخواند و عدهاى به رقص و زدن بر روى ميز و صندلى مشغول شوند؟ حكم شرعى چنين مجلسى چيست؟

پاسخ: همه مراجع (به جز تبريزى و خامنهاى): در فرض مذكور اشكال دارد. [17]

تبريزى: اگر مرد يا پسر مميّز در مجلس زنانه حضور نداشته باشد و از موسيقى لهوى نيز استفاده نكنند; آواز زن در مجلس زنان و رقص زن براى زنان و زدن بر ميز و صندلى و مانند آن كه از آلات موسيقى محسوب نمىشود اشكال ندارد. [18]

خامنهاى: اگر كيفيت زدن به شيوه متداول در عروسىهاى سنّتى باشد و لهو محسوب نشود و نيز رقص زن براى زنان، باعث تحريك شهوت و يا مفسده ديگر نگردد، اشكال ندارد. [19]

آهنگهاى صدا و سيما

سؤال: گاهى از صدا و سيما آهنگهايى پخش مىشود كه به نظر مىرسد مناسب با مجالس لهو و خوشگذرانى است; در حالى كه در نظر ديگران اين چنين نيست! آيا مىتوانم آنان را از گوش دادن به آن منع كنم؟

پاسخ: همه مراجع: بر شما واجب است به آن گوش ندهيد; ولى نهى ديگران، مبتنى بر اين است كه آنان هم آن را موسيقى حرام بدانند. [20]

موسيقى در محل كار

سؤال: من در مكانى كار مىكنم كه صاحب آن هميشه به نوارهاى موسيقى مبتذل و حرام گوش مىدهد و من مجبور به شنيدن آن هستم; آيا اين كار براى من جايز است يا خير؟

پاسخ: همه مراجع: اگر احتمال تأثير مىدهيد ـ با تحقق ساير شرايط ـ بايد او را نهى از منكر كنيد و اگر نمىپذيرد، چنانچه مجبوريد در آن مكان حضور داشته باشيد، كار كردن در آنجا براى شما اشكال ندارد; ولى بايد به موسيقى حرام گوش ندهيد. و اگر صداى آن بدون دلخواه به گوش شما رسيد، اشكال ندارد. [21]

[1]. امام خمينى، المكاسب المحرمة، ج 1، باب الغناء.

[2]. اجوبة الاستفتائات، خامنهاى، ص 249، م 1135.

[3]. در حديثى از نبىاكرم(صلى الله عليه وآله) آمده است: «الغِناءُ رُقِيَّةُ الزِّنا»; «غنا نردبان زنا است.»بحارالانوار، ج76، باب99، الغناء.

[4]. ر.ك: تفسير نمونه، ج 17، ص 24.

[5]. المكاسب المحرمه، ج 1، باب الغناء.

[6]. استفتائات امام، ج 2; مكاسب محرمه، س 25; خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1157; بهجت، وسيلةالنجاة،ج 1، م1449; صافى،جامع الاحكام،ج1،س1003; مكارم،استفتائات،ج2،س708.

[7]. امام، استفتائات، ج 3، سؤالات متفرقه، س 110; مكارم، استفتائات، ج 2، س 694 و 698; صافى، جامع الاحكام، ج1، س 1003 و 1017; خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1131 و 1135 و 1155.

[8]. تحريرالوسيله، ج 1، مكاسب محرمه، م 13; فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1005 و 987 و 988و 974; خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1127 و 1132.

[9]. صافى، جامع الاحكام، ج 1. س 995 و 1018.

[10]. سيستانى، منهاج الصالحين، ج 2، م 20; مكارم، استفتائات، ج 1، س 519 و 520.

[11]. مكارم، استفتائات، ج 2، س 719 و ج 1، س 537; صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 1011 و 1013 و ج 2، س 1466 و 1477 و 1475; تبريزى، استفتائات، س 1045 و 1071 و 1074; فاضل،جامع المسائل، ج 1، س 948 و 946 و 950 و ج 2،س 947;خامنهاى، اجوبةالاستفتائات، س 1427 و 1429 و 1154.

[12]. مكارم، استفتائات، ج 2، س 659; صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 994 و 1018 و 1020; تبريزى، استفتائات، س 1077 و 1050 و 1059; فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 996; خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1154 و 1127; سيستانى، منهاج الصالحين، ج 2، م 20; نورى.

[13]. صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 1002، خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1127 و 1146; مكارم، استفتائات، ج 1، س 527; تبريزى، استفتائات، س 1043.

[14]. خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1210 و 1165; مكارم، استفتائات، ج 2، س 812 و ج 1، س 518; توضيح المسائل، مراجع م 2055 و 2067 و 2068.

[15]. امام، استفتائات، ج 2، مكاسب محرمه، م 26; خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1144; تبريزى، استفتائات، س 1078; فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 992; مكارم، استفتائات، ج 2، س 711، سيستانى، منهاج الصالحين، ج 2، م 11.

[16]. خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1134; امام، استفتائات، س 25.

[17]. مكارم، استفتائات، ج 1، س 535; صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 1023.

[18]. تبريزى، صراط النجاة، ج 6، س 1456 و 1448 و 1444.

[19]. خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1133، 1134، 1166 و 249.

[20]. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 929; خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1140; امام، تحريرالوسيله، ج 1، القول فى شرايط وجوبهما، م 2، منهاج الصالحين، ج 2، م 1271.

[21]. مكارم، استفتائات، ج 1، س 1160; صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 1016; فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 933 و 947; خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 1138، 1158 و 1064.

مقالاتی که اخیرا مشاهده شده اند.

جدیدترین ها در این موضوع

رمضان و نتایج روزه داری

صیام و روزه داری در این ماه بر شما واجب شده است. کما اینکه دین دارهای قبل از اسلام هم این نحوه را داشته اند. قالب متفاوت بوده است، اما محتوا همین روزه داری است. نتیجه: لعلّکم تتقون؛ شاید، امید است که تقوا بورزید. از نظر قرآن، نتیجه ی یک ماه روزه داری، تقواست. اما این نتیجه قطعی نیست؛ عده ی زیادی روزه می گیرند و به تقوا می رسند ولی عده ی زیادتری روزه دار هستند اما متقی نمی شوند 30 اردیبهشت 1397, 0:13