آشنایی با حقوق خانواده

آشنایی با حقوق خانواده

پیمان ازدواج زن و مرد با یكدیگر ، در حقیقت پیمانی برای پشتیبانی این دو از هم در تمامی مراحل زندگی است .

از جمله مسائل مهم در ارتباط با نهاد خانواده ، شناسایی حقوق هر یك از ، زوجین ( زن و شوهر ) از یك سو و نیز ، تكالیف آن دو در قبال هم ، از سوی دیگر است .

زن یا مرد ،مسئله این است؟

هر جا سخن از (حق) به میان می آید ، بایستی در كنار آن ، از ( تكلیف ) نیز سخن گفت . چرا كه هیچ حقی بر كسی واجب نمی شود ، مگر آنكه در مقابل آن حق ، وظیفه ای مقرر شده باشد .

حقوق خانواده نیز از این امر مستثنی نبوده و لذا زن و شوهر با برخورداری از حقوقی ویژه موظف به انجام تكالیفی در برابر یكدیگر هستند ، البته به دلیل ویژگیهای خاص حاكم بر روابط خانوادگی ، مشخص نمودن چهار چوب كلی حقوق و تكالیف و ترسیم حد و مرز آن ، به سادگی ممكن نیست .

زیرا بر خلاف سایر عقود ، در عقد نكاح ( ازدواج ) دو جنبه مادی و معنوی موجود است كه جنبه معنوی آن در اولویت می باشد . به عبارت دقیق تر ، در تنظیم روابط عاطفی زن و شوهر ، اخلاق حاكم بر قواعد حقوقی است . در رابطه زناشویی ، سخن از عواطف انسانی ، عشق و صمیمیت و وفاداری است و حقوق به تنهایی ، برای حكومت كردن بر روابط آنان ناتوان است .

در شریعت اسلام نیز در قوانین مربوط به خانواده ، در دو بخش مستقل از حقوق و وظایف از یك سو و اخلاق و فضایل ، از سوی دیگر ، به گونه ای مبسوط ومشروح سخن به میان می آید . در سلسله مباحث آشنایی با حقوق خانواده ما ضمن اعتقاد به این امر ، كه طبیعت خانواده با حقوق و احكام آمرانه سازگاری ندارد و اثر قوانین در ایجاد نظم در آن ناچیز است ، سعی داریم در مقام درمان مشكلات حقوقی خانواده ها در كنار كاوشهای حقوقی به مسائل روانی و مبانی اخلاقی ، توجه نموده و در این راستا ، به اطلاع رسانی صحیح ، جهت استحكام بخشیدن به بنیان خانواده ها همت گماریم .

ماده 1103 قانون مدنی: زن و شوهر مكلف به حسن معاشرت با یكدیگرند

الف ) حسن معاشرت زن و شوهر از دیدگاه قرآن و روایات

قرآن مجید در موارد مختلف نسبت به رابطه و پیوند زناشویی تعبیرات جالبی بیان كرده است .

از جمله در آیه 21 سوره روم ، مودت و مهربانی را یكی از اصول اساسی و از اركان روابط انسانی در زندگی مشترك دانسته كه خداوند آن را از اصول مهم میان زن و شوهر می داند .

به طور كلی حسن معاشرت مفهومی قرآنی است كه از آیه شریفه ای (سوره نساء /19 ) و از عبارت ( عاشروهن بالمعروف ) گرفته شده است ، یعنی با همسرانتان با اخلاق نیكو معاشرت كنید و با آنان به نیكی رفتار كنید در كل معاشرت به معروف، به معنای رفتار و اعمالی است كه خداوند بدان امر نموده است .

در تنظیم روابط عاطفی زن و شوهر ، اخلاق حاكم بر قواعد حقوقی است .

1. حسن خلق

حسن خلق صفتی پسندیده و نیكوست كه اسلام بسیار به آن سفارش نموده است ، تا آنجا كه در روایات ، حسن خلق به عنوان اولین ، سنگین ترین ، بهترین و با ارزشترین چیزی بیان شده است كه در روز قیامت مورد محاسبه قرار می گیرد : حسن خلق به معنای تحمل و سعه صدر و همچنین رها نكردن حق و ترك باطل است .

2.اكرام و احترام یكدیگر

هر یك از زن و شوهر با احترام اكرام یكدیگر ارزش و منزلت خویش را افزایش داده و موجبات دلگرمی همسرش را فراهم می آورد.

3. محبت و اظهار آن

اصل مهر و محبت و علاقه همسران را خداوند متعال ، در وجود زوجین قرار داده است . بدیهی است مهر و محبتی دارای ارزش است كه در مسیر الهی و مطابق با دستورات شرع باشد وگرنه ، چه بسا مهر و محبتی كه هیچ ثمره معنوی نداشته باشد و حتی باعث سقوط فرد به ورطه نابودی شود .

4.پوشاندن عیوب همسر

قرآن كریم در این مورد می فرماید : زن و مرد باید همانند لباس هم باشند هم یكدیگر را از خطا و اشتباه حفظ كنند و هم هر یك زینت دیگری به حساب آیند و به یكدیگر افتخار كنند .

5. عفو و گذشت

انسان مختار آفریده شده است ، و حق انتخاب دارد و ممكن است در برخی از انتخابها دچار اشتباه شده و از مسیر اصلی خارج گردد . و این مسئله برای زن و مرد هر دو یكسان است . و در این مواقع توصیه به عفو و گذشت تا آن جا اهمیت دارد كه قرآن كریم عفو و گذشت را از موارد احسان می داند . « والعافین عن الناس و الله یحب المحسنین آل عمران»(134/ )

6. مدارا كردن

هر یك از زن و مرد باید وظایف و تكالیف خود را انجام دهد و برای دیگری ایجاد مزاحمت ننماید . در هر حال مدارا با همسر موجب می شود تا زندگی با صفا و به دور از تنش گردد .

در قانون مدنی ایران ( حسن معاشرت ) یكی از مهمترین حقوق و تكالیف زوجین نسبت به یگدیگر می باشد .

7.مشورت و تبادل نظر

یكی از فوائد مهم در مشورت در امور خانواده ، این است كه طرف مقابل خود را در فكر و تصمیمی كه گرفته شده سهیم می داند و احساس نمی كند كه این كار بر او تحمیل شده است

ب ) حسن معاشرت زن و شوهر از دیدگاه قانون مدنی ایران

عبارت حسن معاشرت مقابل ” سوء معاشرت ” به معنی نیکویی رفتار و کردار زوجین در برقراری حقوق متقابل یکدیگر است .

در حقوق ایران معنای آیه مباركه 19 از سوره نساء در ماده 1103 قانون مدنی در فصل مربوط به ( حقوق و تكالیف زوجین نسبت به یكدیگر ) وارد شده است . بر طبق این ماده زن و شوهر مكلف به حسن معاشرت با یكدیگرند . یعنی باید به گونه ای با یكدیگر رفتار نمایند كه آرامش و مسالمت بر روابط آنها حاكم و محیط خانواده متشنج نبوده و نزاع در روابط آنان وجود نداشته باشد .

زوجین ضمن نكاح ، داوطلب شده اند كه با هم زندگی كنند و در غم و شادی شریك هم باشند همسری زن و مرد به این معنی است كه سلوكشان با هم با خوشرویی ، مسالمت و مهربانی آمیخته باشد و از اعمالی كه نسبت به ایجاد نفرت و كینه یا غم و اندوه فراوان در دیگری است بپرهیزند .

به اجمال می توان گفت : تمام اموری كه از نظر اجتماعی توهین محسوب می شود مانند ناسزاگویی ایراد ضرب ، مشاجره و تحقیر ، یا اموری كه با محبت به خانواده منافات دارد مانند ترك خانواده ، بی اعتنایی به همسر و خواسته های او و اعتیاد مضر از مصادیق سوء معاشرت در خانواده است .

در قانون مدنی ایران ( حسن معاشرت ) یكی از مهمترین حقوق و تكالیف زوجین نسبت به یکدیگر می باشد . بنابراین مواد بعدی از قانون مذكور كه به مواردی همچون همكاری در تحكیم بنیان خانواده ، ریاست خانواده ، پرداخت نفقه و میزان آن ، ادای وظایف زوجیت از سوی زن ، نحوه تعیین منزل مشترك و … اشاره دارند موادی مستقل از ( حسن معاشرت ) مطرح در ماده 1103 قانون مدنی نبوده ، بلكه در جهت تعیین مصادیق مفهوم حسن معاشرت محسوب می شوند .

سایت تبیان

منابع:

  1. برگرفته از سایت اطلاع رسانی خانواده
  2. ابوعلی طبرسی ، مجمع البیان فی التفسیر القرآن ، ص 219.
  3. محمدی ری شهری ، میزان الحكمه ، ج3 ص 140 .
  4. عبدالله جوادی آملی، مبادی اخلاق در قرآن، مركز نشر اسراء ص 158 .
  5. سوره بقره / آیه 187
  6. سوره آل عمران / آیه 134 .
  7. محمد تقی مصباح یزدی ، اخلاق در قرآن، ج3،ص78.
  8. دكتر ناصر كاتوزیان ، حقوق

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

 

جدیدترین ها در این موضوع

سهيم بودن نسلهاي آينده در اعمال گذشتگان

سهيم بودن نسلهاي آينده در اعمال گذشتگان

تمام مؤمنان امروز، و آنها که در رحم مادرانند و هنوز متولّد نشده اند يا کسانى که قرنها بعد از اين از صلب پدران در رحم مادران منتقل و سپس متولّد و بزرگ مى شوند، در ميدان جنگ «جمل» حضور داشته اند! چرا که اين يک مبارزه شخصى بر سر قدرت نبود، بلکه پيکار صفوف طرفداران حق در برابر باطل بود و اين دو صف همچون رگه هاى آب شيرين و شور تا «نفخ صور» جريان دارد و مؤمنان راستين در هر زمان و مکان در مسير جريان حق و در برابر جريان باطل به مبارزه مى خيزند و همه در نتايج مبارزات يکديگر و افتخارات و برکات و پاداشهاى آن سهيم اند.
No image

اطلاعات عمومی (1)

حضرت علی(علیه السلام)در مورد مسلمان واقعی می‌فرماید: مسلمان واقعی كسی است كه مسلمانان از زبان و دستش در امان باشند مگر آن جا كه حق اقتضا كند. و آزار رساندن به هیچ مسلمانی جز در مواردی كه موجبی( به حكم خدا) داشته باشد روا نیست.
بهترین ترجمه های نهج البلاغه کدامند؟

بهترین ترجمه های نهج البلاغه کدامند؟

گاهی در بعضی مجالس دینی و مذهبی پاره ای از کلمات این کتاب را خوانده و معنی می کردم. شنوندگان به شگفت آمده و می گفتند: اگر علما و رجال دینی ترجمه فرمایشات امام علی(ع) در کتاب نهج البلاغه را به طوری که در خور فهم فارسی زبانان باشد نوشته بودند، همه از آن بهره مند می شدند ولی افسوس که از ترجمه و شرح هایی که در دسترس است، چنا نکه باید استفاده نمی شد. بنابراین بر نگارنده واجب شد که دست از کار بردارم و این کتاب جلیل را به زبان فارسی سلیس و روان ترجمه کنم.
كتابي معتبرتر از نهج البلاغه

كتابي معتبرتر از نهج البلاغه

گروهى از هوى پرستان مى گويند: بسيارى از نهج البلاغه گفتارهايى برساخته است كه گروهى از سخنوران شيعه آنها را پديد آورده اند و شايد هم برخى از آنها را به سيد رضى نسبت داده اند. اينان كسانى اند كه تعصّب ديده هايشان را كور كرده و از سر كجروى و ناآگاهى به سخن و شيوه هاى سخنورى ، از راه روشن روى برتافته، و كجراهه در پيش گرفته اند
تفاسير نهج البلاغه

تفاسير نهج البلاغه

ترجمه اى كه مؤلف براى متن نهج البلاغه ارائه مى دهد ترجمه اى روان است، گرچه كه بلاغت و فصاحت متن پارسى شده به متن عربى نمى رسد، چونان كه مؤلف خود نيز در مقدمه كوتاهى بر جلد نخست بدين حقيقت تصريح مى كند كه «هيچ ترجمه اى هر اندازه هم دقيق باشد نمى تواند معنايى را از زبانى به زبان ديگر چنان منتقل نمايد كه هيچ گونه تغيير و تصرفى در آن معنا صورت نگيرد

پر بازدیدترین ها

No image

خطبه 109 نهج البلاغه بخش 6 : وصف رستاخيز و زنده شدن دوباره

خطبه 109 نهج البلاغه بخش 6 موضوع "وصف رستاخيز و زنده شدن دوباره" را بیان می کند.
No image

خطبه 22 نهج البلاغه : امام عليه السّلام و شناساندن ناكثين «اصحاب جمل»

موضوع خطبه 22 نهج البلاغه درباره "امام عليه السّلام و شناساندن ناكثين «اصحاب جمل»" است.
No image

حکمت 114 نهج البلاغه : استفاده از فرصت ها

حکمت 114 نهج البلاغه موضوع "استفاده از فرصت‏ها" را بیان می کند.
 بررسي‌ نظام‌ غايي‌ قرآن‌، در نهج‌البلاغه‌

بررسي‌ نظام‌ غايي‌ قرآن‌، در نهج‌البلاغه‌

آن‌ فاعل‌ غيرمتناهي‌ هم‌،اوّل‌، و مبدأ فاعلي‌ بالذات‌ تمام‌ ماسوي‌ است‌؛ و هم‌، آخِر، و مبدأ غايي‌ بالذات‌همة‌ ماعدي‌. هدفمند بودن‌ نظام‌ هستي‌ ـ كه‌ قرآن‌ تكويني‌ است‌ ـ و نيز هدفدار بودن‌قرآن‌ حكيم‌ ـ كه‌ جهان‌ تدويني‌ است‌ ـ بر اساس‌ دو اسم‌ از اسماي‌ حسناي‌خداوند خواهد بود.
Powered by TayaCMS