(3)
مسئله دعوت را می توان از ابعاد گوناگونی مورد بحث و توجّه قرار داد:
1. دعوت کنندگان به حق:
الف) انبیا. «ادعو الی اللَّه»(4)، «والرسول یدعوکم»(5)، «داعیاً الی اللَّه باذنه»(6)
ب) مؤمنان: «ولتکن منکم امه یدعون الی الخیر»(7)
ج) جن: «یا قومنا اجیبوا داعی اللَّه»(8)
امّا دعوت کنندگان به باطل:
الف) پیشوایان کفر: «ائمه یدعون الی النّار»(9)
ب) شیطان: «کان الشیطان یدعوهم»(10)، «ماکان لی علیکم من سلطان الاّ ان دعوتکم»(11)
ج) مشرکان: «اولئک یدعون الی النّار»(12)
2. موضوع دعوت:
الف) حیات. «دعاکم لما یحییکم»(13) ب: راه مستقیم. «لتدعوهم الی صراط مستقیم»(14)
ج) مغفرت. «واللَّه یدعو الی الجنه والمغفره»(15)
د) بهشت. «واللَّه یدعوا الی دارالسلام»(16)
ص:191
1- 1224. احزاب، 61.
2- 1225. بقره، 194.
3- 1226. ذیل آیه 18 سوره رعد.
4- 1227. یوسف، 108.
5- 1228. آل عمران، 153.
6- 1229. احزاب، 46.
7- 1230. آل عمران، 104.
8- 1231. احقاف، 31.
9- 1232. قصص، 41.
10- 1233. لقمان، 21.
11- 1234. ابراهیم، 22.
12- 1235. بقره، 221.
13- 1236. انفال، 24.
14- 1237. مؤمنون، 73.
15- 1238. بقره، 221.
16- 1239. یونس، 25.
ه : نجات. «ادعوکم الی النجاه»(1)
3. برخورد مخالفان:
الف) تهمت: ساحر؛ «ان هذا لساحرٌ علیم»(2) شاعر؛ «بل هو شاعر»(3)
کاهن؛ «فما انت بنعمه ربّک بکاهن»(4) مجنون؛ «و یقولون انه لمجنون»(5)
کاذب؛ «لنظنّک من الکاذبین»(6) سلطه طلب؛ «یرید ان یتفضّل علیکم»(7)
ب) تهدید. «لرجمناک»(8)، «او یقتلوک ...»(9)
ج) تحقیر. «أهذا الّذی ...»(10)
د) شک. «أتعلمون ان صالحا مرسل من ربّه»(11)
ه) توطئه وجنگ.«واذ یمکر بک الّذین کفروا لیثبتوک او یقتلوک او یخرجوک»(12)
4. انگیزه ها و عوامل عدم پذیرش:
الف) تقلید. ب) تعصب. ج) تکبر.
د) هوای نفس. «فان لم یستجیبوا لک فاعلم انما یتبعون اهواءهم»(13)
5. پاداش پذیرش:
الف) اجر. «و یزیدهم من فضله»(14)
ب) حیات. «دعاکم لما یحییکم»(15)
ج) حُسنی. «للذین استجابوا لربّهم الحسنی»(16)
ص:192
1- 1240. غافر،41.
2- 1241. اعراف، 109.
3- 1242. انبیاء، 5.
4- 1243. طور، 29.
5- 1244. قلم، 51.
6- 1245. اعراف، 66.
7- 1246. مؤمنون، 24.
8- 1247. هود، 91.
9- 1248. انفال، 30.
10- 1249. انبیاء، 36.
11- 1250. اعراف، 75.
12- 1251. انفال، 30.
13- 1252. قصص، 50.
14- 1253. نساء، 173.
15- 1254. انفال، 24.
16- 1255. رعد، 18.