طهارت و پاکی از نجاسات

1- ثَوَابُ الْأَعْمَالِ، وَ الْخِصَالُ‌، لِلصَّدُوقِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْأَسَدِيِّ عَنْ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ النَّخَعِيِّ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ عَنِ الصَّادِقِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‌ أَرْبَعَةٌ يُؤْذُونَ أَهْلَ النَّارِ عَلَى مَا بِهِمْ مِنَ الْأَذَى أَحَدُهُمَا رَجُلٌ يَجُرُّ أَمْعَاءَهُ فَيَقُولُ أَهْلُ النَّارِ مَا بَالُ الْأَبْعَدِ قَدْ آذَانَا عَلَى مَا بِنَا مِنَ الْأَذَى فَيُقَالُ إِنَّ الْأَبْعَدَ كَانَ لَا يُبَالِي أَيْنَ أَصَابَ الْبَوْلُ مِنْ جَسَدِهِ الْخَبَرَ. [1]

امام صادق علیه السلام از پدران خود علیهم السلام نقل کرده است: چهار گروه موجب فزونی آزار دوزخیان می‌گردند، با وجود آنکه دوزخیان خود در آزار و شکنجه‌اند: یکی از آنان مردی است که معده و روده خویش را می‌کشد و اهل آتش به یکدیگر می‌گویند: این دورترین را چه شده که با وجود این که ما در عذاب هستیم، ما را آزار می‌دهد؟ در پاسخ آنان گفته می‌شود: این دورترین، نجاست بول به هر کجای بدنش می‌رسید، اهمیتی نمی‌داد...

2- علل الشرایع، عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى‌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَدِيدٍ وَ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ مَعاً عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِيزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: لَا تَحْتَقِرَنَّ بِالْبَوْلِ وَ لَا تَتَهَاوَنَنَّ بِهِ وَ لَا بِالصَّلَاةِ الْخَبَرَ. [2]

امام باقر علیه السلام فرمود: هرگز بول را سهل مشمارید و نسبت به آن بی مبالات نباشید و نیز نسبت به نمازتان سهل انگار نباشید.

3- وَ مِنْهُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى الْعَطَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَشَدَّ النَّاسِ تَوَقِّياً عَنِ الْبَوْلِ كَانَ إِذَا أَرَادَ الْبَوْلَ يَعْمِدُ إِلَى مَكَانٍ مُرْتَفِعٍ أَوْ مَكَانٍ مِنَ الْأَمْكِنَةِ يَكُونُ فِيهِ التُّرَابُ الْكَثِيرُ كَرَاهَةَ أَنْ يُنْضَحَ عَلَيْهِ الْبَوْلُ‌. [3]

امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله بيش از هر كسي از بول دوري مي‌كرد، هنگامي كه مي‌خواست ادرار كند، يا در محل بلندي قرار مي‌گرفت ـ تا بول به محل پائين بريزد ـ و يا جائي پر خاك را پيدا مي‌كرد، بدین خاطر كه مبادا ذرات بول به بدن يا لباس او بپاشد.

4- مَجَالِسُ الصَّدُوقِ، فِي مَنَاهِي النَّبِيِّ ص‌ أَنَّهُ نَهَى أَنْ يَبُولَ رَجُلٌ تَحْتَ شَجَرَةٍ مُثْمِرَةٍ أَوْ عَلَى قَارِعَةِ الطَّرِيقِ وَ نَهَى أَنْ يَبُولَ أَحَدٌ فِي الْمَاءِ الرَّاكِدِ فَإِنَّهُ مِنْهُ يَكُونُ ذَهَابُ الْعَقْلِ وَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ وَ فَرْجُهُ بَادٍ لِلشَّمْسِ أَوْ لِلْقَمَرِ وَ قَالَ إِذَا دَخَلْتُمُ الْغَائِطَ فَتَجَنَّبُوا الْقِبْلَةَ. [4]

در اموری که رسول خدا صلی الله علیه و آله از آن نهی کرده‌اند این است که مردی در زیر درخت میوه یا میانه راه بول کند، و اینکه فردی در آب راکد ادرار کند، زیرا که سبب از بین رفتن عقل می‌شود، و همچنین نهی کرده‌اند از اینکه مردی بول کند و عورت وی در معرض خورشید یا ماه باشد (رو به ماه یا خورشید ادرار کند)، و ایشان فرمود: زمانی که داخل مستراح شدید، از رو به قبله بودن اجتناب کنید.

5- الْخِصَالُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ الْبَصْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ‌ الْمَدَائِنِيِّ عَنْ ثَابِتِ بْنِ أَبِي صَفِيَّةَ الثُّمَالِيِّ عَنْ ثَوْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عِلَاقَةَ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: الْبَوْلُ فِي الْحَمَّامِ يُورِثُ الْفَقْرَ. [5]

امام علی علیه السلام فرمود: بول کردن در حمام، فقر را به دنبال می آورد.[6]

6- الْعِلَلُ، عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ حَبِيبٍ السِّجِسْتَانِيِّ عَنِ الْبَاقِرِ ع قَالَ: إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَلَائِكَةً وَكَّلَهُمْ بِنَبَاتِ الْأَرْضِ مِنَ الشَّجَرِ وَ النَّخْلِ فَلَيْسَ مِنْ شَجَرَةٍ وَ لَا نَخْلَةٍ إِلَّا وَ مَعَهَا مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَلَكٌ يَحْفَظُهَا وَ مَا كَانَ فِيهَا وَ لَوْ لَا أَنَّ مَعَهَا مَنْ يَمْنَعُهَا لَأَكَلَهَا السِّبَاعُ وَ هَوَامُّ الْأَرْضِ إِذَا كَانَ فِيهَا ثَمَرُهَا قَالَ وَ إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ يَضْرِبَ أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ خَلَاءَهُ تَحْتَ شَجَرَةٍ أَوْ نَخْلَةٍ قَدْ أَثْمَرَتْ لِمَكَانِ الْمَلَائِكَةِ الْمُوَكَّلِينَ بِهَا قَالَ وَ لِذَلِكَ يَكُونُ الشَّجَرُ وَ النَّخْلُ أُنْساً إِذَا كَانَ فِيهِ حَمْلُهُ لِأَنَّ الْمَلَائِكَةَ تَحْضُرُهُ‌. [7]

امام باقر علیه السلام فرمود: خداوند عز و جل فرشتگانی دارد که آنها را مامور مراقبت از آنچه از زمین می‌روید از جمله درختان میوه و خرما کرده، بدین خاطر هیچ درخت میوه و خرمایی نیست مگر اینکه فرشته‌ای از جانب خداوند بر آن گمارده شده، و اگر جهت مراقبت از درختان کسی را نمی‌گمارد، هر آینه درندگان و جانوران زمین، زمانی که درختان میوه می‌دادند آنها را می‌خوردند.

7- الْعِلَلُ، عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَشْرَبْ وَ أَنْتَ قَائِمٌ وَ لَا تَطُفْ بِقَبْرٍ وَ لَا تَبُلْ فِي مَاءٍ نَقِيعٍ فَإِنَّهُ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَأَصَابَهُ شَيْ‌ءٌ فَلَا يَلُومَنَّ إِلَّا نَفْسَهُ وَ مَنْ فَعَلَ فَأَصَابَهُ شَيْ‌ءٌ مِنْ ذَلِكَ لَمْ يَكَدْ يُفَارِقُهُ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ. [8]

امام صادق علیه السلام فرمود: ایستاده آب ننوش و دور قبر طواف مکن و در آب پاک بول نکن، همانا کسی که این کار را انجام دهد، دچار مصیبتی می‌گردد که به خاطر آن، تنها باید خود را سرزنش کند؛ و هر کس این کار را انجام دهد و دچار مصیبت شود، (آن مصیبت) از وی جدا نخواهد شد مگر زمانی که خدا بخواهد.

8- الْعِلَلُ، عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَامِرٍ عَنِ الْبَجَلِيِّ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ‌ طُولُ‌ الْجُلُوسِ عَلَى الْخَلَاءِ يُورِثُ الْبَوَاسِيرَ. [9]

امام محمد باقر علیه السلام ‌فرمود: نشستن طولانی مدت در مستراح موجب بواسیر می‌شود.

9 الْخِصَالُ، عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنِ الصَّادِقِ ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‌ الْبَوْلُ قَائِماً مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ مِنَ الْجَفَاءِ وَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْيَمِينِ مِنَ الْجَفَاءِ. [10]

امام صادق علیه السلام از پدران خویش علیهم السلام نقل کرده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: در حال ایستاده بدون علت بول کردن، جفا [و دور از آداب] است و نیز با دست راست شستن غائط، کاری جفا است.

10- الْعِلَلُ‌، وَ الْعُيُونُ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ وَ غَيْرِهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنِ الرِّضَا ع أَنَّهُ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ يُجِيبَ الرَّجُلُ أَحَداً وَ هُوَ عَلَى الْغَائِطِ أَوْ يُكَلِّمَهُ حَتَّى يَفْرُغَ‌. [11]

امام رضا علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله نهی کرده‌اند از اینکه مردی در وقت تخلّی، پاسخ کسی را بدهد یا با وی صحبت کند، تا اینکه فارغ شود.

11- العلل، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِيزٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ ع‌ يَا ابْنَ مُسْلِمٍ لَا تَدَعَنَّ ذِكْرَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى كُلِّ حَالٍ فَلَوْ سَمِعْتَ الْمُنَادِيَ يُنَادِي بِالْأَذَانِ وَ أَنْتَ عَلَى الْخَلَاءِ فَاذْكُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُلْ كَمَا يَقُولُ‌. [12]

امام باقر علیه السلام فرمود: ذکر خدا را در هیچ حالتی ترک مکن. و اگر صدای مؤذن را شنیدی در حالی که در حال تخلّی بودی باز هم خدا را یاد کن و کلمات مؤذن را تکرار کن.

12- ثَوَابُ الْأَعْمَالِ، عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع‌ إِذَا تَكْشِفُ أَحَدُكُمْ لِبَوْلٍ أَوْ غَيْرِ ذَلِكَ فَلْيَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَغُضُّ بَصَرَهُ عَنْهُ حَتَّى يَفْرُغَ‌. [13]

امام صادق علیه السلام از پدران خویش علیهم السلام نقل کرده است که امام علی علیه السلام فرمود: هر گاه یکى از شما براى بول کردن یا غیر آن خود را برهنه کند، «بسم الله» بگوید، زیرا شیطان چشم خود را از او مى‌پوشد تا فارغ گردد.

13- مَحَاسِنُ الْبَرْقِيِّ، عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‌ مَنْ بَالَ حِذَاءَ الْقِبْلَةِ ثُمَّ ذَكَرَ فَانْحَرَفَ عَنْهَا إِجْلَالًا لِلْقِبْلَةِ وَ تَعْظِيماً لَهَا لَمْ يَقُمْ مِنْ مَقْعَدِهِ حَتَّى يُغْفَرَ لَهُ‌. [14]

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس روبه قبله بول کند، سپس متوجه شود و به خاطر بزرگداشت و عظمت شأن قبله از آن رو بگرداند، از جای خویش بر نمی‌خیزد مگر اینکه گناهش بخشوده می‌شود.

14- السَّرَائِرُ، مِنْ مَشِيخَةِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الْكَرْخِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‌ ثَلَاثَةٌ مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ فَعَلَهُنَّ الْمُتَغَوِّطُ فِي ظِلِّ النُّزَّالِ وَ الْمَانِعُ الْمَاءَ الْمُنْتَابَ وَ السَّادُّ الطَّرِيقَ الْمَسْلُوك‌. [15]

امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: سه دسته‌اند که ملعونند، و به خاطر عمل خودشان مورد لعنت هستند: کسی که در سایه محل فرود آمدن مسافران، قضاء حاجت کند، کسی که آب نوبه‌ای را به غصب‌ ببرد ـ رعایت نوبت نکند ـ و کسی که راه آمد و شد را سد نماید و سد معبر کند.

15- مِصْبَاحُ الشَّيْخِ، إِذَا أَرَادَ أَنْ يَتَخَلَّى لِقَضَاءِ الْحَاجَةِ وَ الدُّخُولَ إِلَى الْخَلَاءِ فَلْيُغَطِّ رَأْسَهُ وَ يُدْخِلُ رِجْلَهُ الْيُسْرَى قَبْلَ الْيُمْنَى وَ لْيَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الرِّجْسِ النِّجْسِ الْخَبِيثِ الْمُخْبِثِ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ وَ لْيَقُلْ إِذَا اسْتَنْجَى اللَّهُمَّ حَصِّنْ فَرْجِي وَ اسْتُرْ عَوْرَتِي وَ حَرِّمْهُمَا عَلَى النَّارِ وَ وَفِّقْنِي لِمَا يُقَرِّبُنِي‌ «2» مِنْكَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ ثُمَّ يَقُولُ مِنْ مَوْضِعِهِ وَ يُمِرُّ يَدَهُ عَلَى بَطْنِهِ وَ يَقُولُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَمَاطَ عَنِّي الْأَذَى وَ هَنَّأَنِي طَعَامِي وَ شَرَابِي وَ عَافَانِي مِنَ الْبَلْوَى فَإِذَا أَرَادَ الْخُرُوجَ مِنَ الْمَوْضِعِ الَّذِي تَخَلَّى فِيهِ أَخْرَجَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى قَبْلَ الْيُسْرَى فَإِذَا خَرَجَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي عَرَّفَنِي لَذَّتَهُ وَ أَبْقَى فِي جَسَدِي قُوَّتَهُ وَ أَخْرَجَ عَنِّي أَذَاهُ يَا لَهَا نِعْمَةً يَا لَهَا نِعْمَةً يَا لَهَا نِعْمَةً لَا يَقْدِرُ الْقَادِرُونَ قَدْرَهَا. [16]

زمانی که خواست قضای حاجت کند و به خلا وارد شود، باید سرش را بپوشاند و پای چپش را قبل از پای راست وارد کند و بگوید: « بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الرِّجْسِ النِّجْسِ الْخَبِيثِ الْمُخْبِثِ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم‌» (به نام خدا و با یاد خدا، پناه می‌برم به خدا از شر پلید ناپاک آلوده، آلوده پرور، شیطان رانده شده) و زمانی که استنجا کرد بگوید: « اللَّهُمَّ حَصِّنْ فَرْجِي وَ اسْتُرْ عَوْرَتِي وَ حَرِّمْهُمَا عَلَى النَّارِ وَ وَفِّقْنِي لِمَا يُقَرِّبُنِي مِنْكَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَام‌» (خدایا! شرمگاهم را [از گناه] مصون بدار و عورتم را بپوشان و آن دو را بر آتش حرام کن و در آنچه که مرا به تو نزدیک می‌کند توفیق ده، ای صاحب جلال و اکرام). سپس از جای خویش بر می‌خیزد و دستش را بر شکمش می‌مالد و می‌گوید: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَمَاطَ عَنِّي الْأَذَى وَ هَنَّأَنِي طَعَامِي وَ شَرَابِي وَ عَافَانِي مِنَ الْبَلْوَى‌» (سپاس خاص خدایی است که مایه رنج و اذیت را از من دور نمود و خوردن و نوشیدن را برایم گوارا نمود و مرا از گرفتاری حفظ نمود). زمانی که خواستی از مکانی که در آن تخلی کرده‌ای خارج شوی، پای راست را قبل از پای چپ خارج کن و زمان خروج بگو: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي عَرَّفَنِي لَذَّتَهُ وَ أَبْقَى فِي جَسَدِي قُوَّتَهُ وَ أَخْرَجَ عَنِّي أَذَاهُ يَا لَهَا نِعْمَةً يَا لَهَا نِعْمَةً يَا لَهَا نِعْمَةً لَا يَقْدِرُ الْقَادِرُونَ قَدْرَهَا» (سپاس خدایی را که لذت آن را به من شناسانید و قوت آن را در جسمم باقی گذارد و مایه آزار را از من دفع نمود. عجب نعمت گوارایی! عجب نعمتی! چه نعمت والایی که اندازه گیران آن را اندازه نتوانند کرد).

16- الْمُقْنِعُ، سُئِلَ أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا ع مَا حَدُّ الْغَائِطِ فَقَالَ لَا تَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَ لَا تَسْتَدْبِرْهَا وَ لَا تَسْتَقْبِلِ الرِّيحَ وَ لَا تَسْتَدْبِرْهَا. [17]

از امام رضا علیه السلام سؤال کردند: اموری که در تخلّی لازم است چیست؟ فرمود: اینکه رو به قبله و پشت به آن و همچنین رو به باد و پشت به آن نباشی.

17- مَجَالِسُ الشَّيْخِ‌، وَ الْمَكَارِمُ، فِي وَصِيَّةِ النَّبِيِّ ص لِأَبِي ذَرٍّ قَالَ: يَا أَبَا ذَرٍّ اسْتَحْيِ مِنَ اللَّهِ فَإِنِّي وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأَظَلُّ حِينَ أَذْهَبُ إِلَى الْغَائِطِ مُتَقَنِّعاً بِثَوْبِي اسْتِحْيَاءً مِنَ الْمَلَكَيْنِ اللَّذَيْنِ مَعِي يَا أَبَا ذَرٍّ أَ تُحِبُّ أَنْ تَدْخُلَ الْجَنَّةَ قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ فَاقْصُرِ الْأَمَلَ وَ اجْعَلِ الْمَوْتَ نُصْبَ عَيْنِكَ وَ اسْتَحْيِ مِنَ اللَّهِ حَقَّ الْحَيَاءِ. [18]

در وصیت رسول خدا صلی الله علیه و آله به ابوذر آمده است: ای اباذر! از خدا شرم کن، همانا قسم به کسی که جانم در دست اوست، من هر گاه به مستراح می روم جامه بر سر مى‌کشم و از دو فرشته‌اى که با من هستند خجالت می کشم. یا اباذر! مى‌خواهى به بهشت بروى؟ گفتم: آرى یا رسول الله! فرمود: آرزوهایت را کم کن و مرگ را جلو و در برابر دیده بدار، و آن طور که باید، از خدا شرم داشته باش.

18- الْخِصَالُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ عَنِ ابْنِ عُبَيْدٍ عَنْ هَدِيَّةَ بْنِ خَالِدٍ الْقَيْسِيِّ عَنْ مُبَارَكِ بْنِ فَضَالَةَ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع لِلْحَسَنِ ابْنِهِ يَا بُنَيَّ أَ لَا أُعَلِّمُكَ أَرْبَعَ خِصَالٍ تَسْتَغْنِي بِهَا عَنِ الطِّبِّ فَقَالَ بَلَى يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ لَا تَجْلِسْ عَلَى الطَّعَامِ إِلَّا وَ أَنْتَ جَائِعٌ وَ لَا تَقُمْ على [عَنِ‌] الطَّعَامِ إِلَّا وَ أَنْتَ تَشْتَهِيهِ وَ جَوِّدِ الْمَضْغَ وَ إِذَا نِمْتَ فَأَعْرِضْ نَفْسَكَ عَلَى الْخَلَاءِ فَإِذَا اسْتَعْمَلْتَ هَذَا اسْتَغْنَيْتَ عَنِ الطِّبِ‌. [19]

اميرمؤمنان عليه السلام به فرزند خود حسن عليه السلام فرمود: پسرم! آيا تو را چهار نكته نياموزم كه به كمك آنها از طب بى‌نياز شوى؟ فرمود: آری، اى امير مؤمنان! فرمود: بر سفره ننشين، مگر آن هنگام كه گرسنه‌اى؛ و از سفره برنخيز، مگر در حالى كه هنوز  ميل خوردن دارى؛ خوب بجو؛ و قبل از خوابیدن قضای حاجت کن. اگر اين چهار نكته را به كار بستى، از طب بى‌نياز مى‌شوى.