اخلاق و معاشرت در اسلام

اخلاق و معاشرت در اسلام

معاشرت

انسان موجودى است اجتماعى و ناگزير از معاشرت؛ و معاشرت اسلامى، اصولى دارد كه در زير مى‏ آيد:

1 ـ اصول و كليات معاشرت اسلامى

از نظر اسلام، معاشرت داراى اصول و ضوابطى است و فرد مسلمان بايد در معاشرتهاى خود، كلياتى را مراعات نمايد؛ ما در ذيل به بيان چند اصل از اصول معاشرت خواهيم پرداخت.

ـ حب و بغضها براى رضاى خدا باشد

عالى ترين مرتبه ايمان، چنانچه امام صادق (ع) می فرماید، در اين جمله نهفته است: هر كس براى خدا دوست بدارد و براى خدا دشمن بدارد و براى خدا عطا نمايد از كسانى است كه ايمانش كامل گشته است .

امام باقر (ع) می فرماید: دوست داشتن مؤمنى، مؤمن ديگر را، براى خدا، از بالاترين درجات ايمان است .

اگر چه در قسمت بعد اشاره خواهد شد كه يكى ديگر از اصول معاشرت اسلامى انتخاب صحيح معاشر است، ولى اين ملاك كه حب و بغضها براى رضاى خدا باشد عالى‏ترين ملاك انتخاب معاشر و همدم است، اگر چنين باشد و اين شرط مراعات گردد آنوقت انسان آنچه را دوست مى‏دارد كه محبوب خدا است يعنى، مؤمن را، عادل را، متقى را، و ايمان و پاكيزگى را و...از چيزى بيزار است كه مورد دشمنى خدا است؛ يعنى عاصى و گنهكار را، ظالم و ظلم را، متكبر و تكبر را ...و اين يعنى سلامت معاشرت

امام باقر (ع) تمام دين را همين معنا و اصل معرفى مى‏نمايند: اى اباذر، آيا دين بجز حب و بغض چيز ديگر هم هست .

ـ دقت در انتخاب دوست و معاشر

معاشرت، بازار تبادل اخلاق است، بسيارى از محاسن و رذائل اخلاقى از همين معاشرات معمولى انتقال و تسرى مى‏يابد.

اگر از انسانهاى موفق بپرسيد كه عامل موفقيت شما چه بود؟ بى درنگ يكى از عوامل مهم موفقيت خود را رفاقت با دوستان خوب اعلام مى‏دارند، و بر عكس اگر از انسانهاى شكست خورده در زندگى بپرسيد: چگونه به اين ناكامى‏ها مبتلا گشتيد؟ خواهند گفت: دوست ناباب.

معاشرت با دوستان بد، انسان را از مسير تكامل باز مى‏دارد.به همين دليل مسلمان، بايد دوستان خود را با صلاحديد دين خود انتخاب نمايد، يعنى در خصوص اينكه با چه كسانى معاشرت نمايد و با چه كسانى معاشرت ننمايد، بايد نظر اسلام را سؤال نمايد.

به همين دليل ما در بند 4 از همين بخش به ذكر ويژگى دوستان خوب و بد خواهيم پرداخت.

ـ اعتدال و ميانه ‏روى در معاشرت

ميانه روى بهترين و پسنديده‏ترين شيوه‏اى است كه در شئون زندگى مراعات آن مفيد و شايسته است.آن كلام معروف بيان خوبى است كه خير الامور اوسطها، بهترين كارها اعتدال در اعمال است .

و شايد صراط مستقيم كه در نماز مطلوب ما است همين اعتدال و ميانه‏روى در اعمال و خلقيات باشد.

يكى از اصول معاشرت نيز ميانه‏روى است، كه مؤمن به آن مكلف شده است.

به فرمايش امام على (ع) : شيوه زندگى مؤمن بر اساس ميانه روى و اعتدال است .

در معاشرت نيز افراط و تفريط هر دو مذموم و ناپسند است، هم معاشرت زياد و هم قطع ارتباط با مردم، هر دو ناپسند است.

علاوه اينكه در ابراز دوستى و دشمنى نيز بايد ميانه‏رو بود، امام على (ع) می فرماید : دوستى نبايد درحدى باشد كه مايه مشقت گردد.

امام صادق (ع) می فرماید: به هنگام دوستى همه اسرارت را مگو (زياده روى مكن) چون ممكن است دوستى شما از بين برود و تبديل به دشمنى شود . امام على (ع) می فرماید: دوست خود را دوست دار باندازه اى كه در آن تجاوز نباشد .

ـ امتحان همنشين

اعتماد به ظاهر افراد، كار مذمومى است.البته سوء ظن به افراد، هم ناپسند است.لذا انسان مى‏بايست كسى را كه مى‏خواهد با او پيمان دوستى و رفاقت داشته باشد، آزمايش نمايد.امام على (ع) اعتماد قبل از آزمايش را چنين توصيف مى ‏كند:

اعتماد به هر كس قبل از آزمايش، از ناتوانى است.و نيز می فرماید: قبل از امتحان به كسى اطمينان نكن .

و امام صادق (ع) در بيان شيوه امتحان مردم می فرماید: به روزه و نماز مردم گول نخوريد زيرا چه بسا انسان به نماز و روزه شيفته شود تا آنجا كه اگر ترك كند به هراس افتد، ولى آنها را به راستگوئى و امانتدارى بيازمائيد

ـ معاشرت به تناسب افراد

زندگى در جامعه‏هاى بشرى، اخلاقى انعطاف پذير را مى‏طلبد.

در جامعه افراد مختلفى با روحيات مختلف زندگى مى‏كنند؛ جماعتى زود رنجند، جماعت ديگر سعه صدر دارند، عده‏اى بذله گو هستند و گروهى جدى و خشن؛ بعضى، از نرم خوئى انسان سوء استفاده نمى‏كنند و گروهى...

بديهى است با اين همه روحيات مختلف انسان نمى‏تواند با همه افراد با يك روحيه رفتار نمايد.بلكه با هر كس بايد طبق شناختى كه از روحيه او دارد، معاشرت نمايد.امام على (ع) می فرماید: كسيكه متناسب با خلق و خوى مردم با آنها معاشرت و رفتار كند از شر آنها در امان ماند .

ـ رعايت حق معاشر

اين اصل از اصول مهم معاشرت است كه رعايت آن، مايه استحكام پيوندهاى اجتماعى مى‏گردد .

بايد توجه داشت كه اسلام دين وظايف متقابل است و اقشار جامعه نسبت به هم حقوقى دارند كه ملزم به انجام آن مى‏باشند حقوق پدر بر فرزند و فرزند بر پدر، حق همسايه، حقوق همكار و دوست و همه اينها بطور متقابلند.

يكى از اساسى ترين اصول اسلام همين مقررات و رعايت آنها است.

حق الناس از اهميت فراوانى در اسلام برخوردار است و حتى از حق الله بالاتر است.چنانچه امام على (ع) می فرماید: خداوند حقوق بندگانش را بر حقوق خودش مقدم داشته است .

بعنوان نمونه در حق همسايه پيامبر اكرم (ص) می فرماید: ...كسى كه همسايه خود را مورد اذيت و آزار قرار دهد بوى بهشت بر او حرام است و جايگاه او جهنم است؛ و بد جايگاهى است .و نيز فرمود: كسى كه حق همسايه را ضايع كند از ما نيست و دائما جبرئيل در حق همسايه وصيت مى‏كرد تا اينكه من گمان كردم كه او ارث مى‏برد . و درباره حق همسر اسحاق بن عمار از امام صادق (ع) سؤال مى ‏كند: حق زن چيست كه اگر مرد آنرا انجام داد، نيكو مى‏شود؟ امام (ع) فرمود: همسرش را سير كرده به او لباس بپوشاند و اگر اشتباه و خطائى انجام داد او را ببخشد.

و حق پسر بر پدر، اين است كه اسم نيكوئى بر او بگذارد، او را قرآن بياموزد و در وقت بلوغ براى او همسرى برگزيند و... .

امام سجاد (ع) درباره حق معاشر می فرماید: اما حق معاشر بر تو اين است كه او را نفريبى و با او دغل نكنى و به او دروغ نگوئى و غافلش نساخته، و گولش نزنى.و براى او كارشكنى نكنى و...اگر به تو اعتماد كرد هر چه توانى براى او بكوش.

حضرت (ع) بعد از بيان پنجاه حق فردى و اجتماعى می فرماید: اين حقوق در گردن تو است، كه در هيچ حال نمى‏توانى از آنها جدا باشى و رعايت آنها بر تو لازم است.و از خدا در اين راه كمك بخواه .

از نظر اسلام، معاشرت وقتى سالم است كه همنشينان، به اقامه حقوق هم و اداى آنها قيام نمايند.

ما در قسمتهاى بعدى، درباره حقوق دوست صحبت خواهيم كرد.

ـ احترام و دوستى بر اساس مقدار ارزشها

يكى ديگر از اصول معاشرت در اسلام دوستى، رفاقت و احترام بر اساس مقدار ارزشها است.از نظر اسلام هر چه فرد به ارزشهاى اسلامى پايبندتر باشد احترام او واجبتر و مهمتر است .و فرد مسلمان ملزم شده است تا در معاشرت خود به كسانى كه با آنها مراوده دارد، بر اساس ميزان تقيدشان به ارزشها، احترام بگذارد.

امام على (ع) می فرماید: ظلم كردن به نيكى اين است كه آنرا در حق غير اهلش بكار ببرند .

از نظر اسلام احترام به پدر، مادر، استاد و معلم، بدليل جايگاه ويژه آنها و ارزشى كه دارند داراى اهميت فراوانى است و انسان مأمور به احترام آنها و خضوع در مقابل آنهاست .

امام عسكرى (ع) می فرماید: يك روز پدر و پسرى به حضور امام على (ع) رسيدند حضرت احترام شايانى از آنها كرد و براى آنها غذا آورد.پس از صرف غذا، قنبر غلام حضرت، طشت و آب و حوله آورد تا مهمانان دست خويش بشويند.على (ع) ابريق را گرفت و آب را به دست پدر ريخت .البته آن مرد هر چه مخالفت كرد حضرت نگذاشت.

بعد حضرت ظرف را به دست پسرش محمد حنفيه داد و فرمود اگر اين پدر و پسر كنار هم نبودند و پسر تنها اينجا بود به دستهايش آب مى‏ريختم تا بشويد ولى چون در كنار پدرش مى‏باشد خداونددوست ندارد كه بين آنها تفاوتى نگذارم .

ـ محبت و احترام متقابل

اساس معاشرت بين مسلمانان احترام و محبت متقابل است.يعنى هر دو موظف هستند به هم احترام گذاشته و با محبت با هم رفتار نمايند.

قرآن مجيد در سوره فتح، مؤمنين را چنين وصف مى ‏كند:

اشداء على الكفار رحماء بينهم (الفتح / 29) . نسبت به كفار شديدند ولى بين خودشان با رأفت و رحمت رفتار مى‏كنند.

و در سوره بلد می فرماید:

و تواصوا بالمرحمه (البلد/ 17) .يكديگر را توصيه مى‏كنند به رأفت و رحمت و ملاطفت.

از نظر اسلام، اگر فردى متوقع باشد تا ديگران احترامش كنند ولى او نسبت به مردم چنين نباشد، توقع بى‏جا و اشتباهى است.

اينكه در سوره حجرات آیه 14 می فرماید:

انما المؤمنون اخوه يعنى مؤمنين برادرند، از بين همه نسبت‏ها نسبت «اخوة» را ذكر فرموده است كه حاكى از تساوى است.همانگونه كه دو برادر نسبت به حقوق، با هم برادرند، مؤمنين هم با هم برابرند، و هر كس توقع محبت و احترام دارد، خود نيز بايد احترام كند و محبت نمايد.

2 ـ آداب معاشرت اسلامى

آنچه تا كنون گذشت، اصول كلى معاشرت اسلامى بود و اكنون در صدد بيان آداب معاشرت اسلامى هستيم.

معاشرت از نظر اسلام بايدها و نبايدهاى فراوانى دارد كه ما تحت عنوان آداب معاشرت آنها را ذكر مى‏نمائيم.

ـ حسن خلق با معاشرين

اسلام به حسن معاشرت و حسن خلق، اهميت بسيارى داده است.بالاترين مدحى كه در قرآن ازپيامبر (ص) شده است.در رابطه با حسن خلق او است.

و انك لعلى خلق عظيم (القلم / 4) . «و همانا تو بر اخلاق نيكو و بزرگ آراسته‏اى. »

و در آيه ديگر همين حسن خلق پيامبر (ص) را عامل موفقيت وى ذكر مى‏نمايد:

و لو كنت فظا غليظ القلب لا انفضوا من حولك (آل عمران / 159) . « و اگر سنگدل و خشن بودى، مردم از اطراف تو پراكنده مى‏شدند. »

برخورد صحيح و اخلاق نيكو يكى از راه‏هاى پيشرفت در اجتماع مى‏باشد.و مهمترين عنصرى است كه مى‏تواند انسان را در ميان جامعه، صاحب موقعيت نمايد.پيغمبر اكرم (ص) در سفارش به پسران عبد المطلب می فرماید: شما هرگز نمى‏توانيد با اموالتان مردم را به دور خود جمع نمائيد، بنابر اين با چهره‏هاى باز و روى خوش با آنان برخورد نمائيد .

در اهميت حسن خلق، روايات بسيارى آمده است.از جمله: امام باقر (ع) كاملترين مؤمن را از نظر ايمان، خوش خلق ترين آنها مى‏داند: كاملترين مردم از نظر ايمان، خوش اخلاق‏ترين آنهاست .

و باز امام باقر (ع) می فرماید: تبسم الرجل فى وجه اخيه حسنه (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 188 ح 2)«خنده مرد به صورت برادرش حسنه است»

همچنين پيامبر اكرم (ص) می فرماید: سنگين‏ترين عملى كه روز قيامت سنجيده مى‏شود حسن خلق است .

بداخلاقى مايه آثار شومى نظير بى ‏مهرى و اختلاف است، كه دامنگير جامعه مى‏شوند و بسيارى نظير تنهائى، و طرد از اجتماع دامنگير فرد بدخو مى‏ گردد.

از طرف ديگر عقوبات اخروى نظير فشار قبر، حبط عمل، گرفتارى، دوزخ و...از پى آمدهاى بد اخلاقى شمرده شده‏اند.چنانچه پيامبر اكرم (ص) می فرماید: بدرفتارى عمل انسان را فاسد مى ‏كند همانگونه كه سركه عسل را فاسد مى ‏كند .

در بحث حسن خلق ممكن است در محدوده مرز و يا به تعبيرى معنا و حدود آن سؤال شود كه بهترين كمك براى شناخت آن پاسخى است كه امام صادق (ع) در اين مورد فرموده‏اند: (سه چيز از حسن خلق است) نرمى و محبت، كلام نيكو، خوش برخوردى با برادر دينى .

احسان

احسان مفهوم گسترده‏اى دارد؛ كه يكى نيكى كردن به غير است.

در گستره احسان، عناوينى چون انفاق، دستگيرى، همكارى و تعاون، كمك به مؤمن و...رخ نمائى مى ‏كند.

احسان با همه گستره‏اش از آداب معاشرت اسلامى است.بلكه از ضروريات جامعه اسلامى بشمار مى‏رود.يكى از چهره‏هاى محبوب قرآن كه مورد محبت خداوند است شخص احسان كننده است چنانچه می فرماید:

و الله يحب المحسنين (آل عمران / 148) « خداوند دوست مى‏دارد نيكوكاران را . »

و احسنوا ان الله يحب المحسنين (البقره / 195)« نيكى كنيد كه خداوند نيكى كنندگان را دوست دارد . »

خداوند به مؤمنين دستور مى‏دهد تا به شكرانه احسان خدا با آنها، به يكديگر احسان نمايند :

و احسن كما احسن الله اليك (القصص/ 77) « نيكى كن چنانكه خدا با تو نيكى كرد . »

مسلمان در مقابل احسان ديگران مكلف به تلافى است چنانچه پيامبر اكرم (ص) می فرماید: هر كس به شما احسان نمود آنرا تلافى كنيد و اگر نتوانستيد آنقدر براى او دعا كنيد كه فكر كنيد تلافى به عمل آمده است

احسان وقتى ارزشى مضاعف پيدا مى ‏كند كه مسلمان بتواند در مقابل بدى ديگران، دست بتلافى نزده و به آنها تا جائيكه ممكن است احسان نمايد.اين مقام مرتبه بالائى از ايمان است و خداوند در قرآن كريم، بندگان خاص خود را چنين توصيف مى‏نمايد:

و اذا خاطبهم الجاهلون قالوا سلاما،(الفرقان / 63)

و وقتى نادانها با آنها هم كلامند (و مورد اهانت آنها) با آنها به خوبى سخن مى‏گويند .

در سيره رسول خدا (ص) مى خوانيم:

پيامبر اسلام (ص) در مقابل بدى ديگران، بدى نمى‏كرد؛ بلكه گناه آنها را ناديده مى‏گرفت و از آنها مى‏گذشت .

به نظر مى‏رسد پاسخ دادن بدى‏هاى ديگران به نيكى، بهترين راه مقابله است.چنانچه امام على (ع) می فرماید: برادرت را در برابر كار خلافى كه انجام داده بوسيله نيكى سرزنش كن و شر او را از طريق انعام و احسان و بخشش دور ساز .

ـ افشاى سلام

اصطلاح «سلام عليكم» اصطلاحى است كه مخصوص مسلمانان است و هر مسلمان با هر مليتى با همين لفظ به ديگران اعلام خضوع و دوستى مى‏نمايد.

سلام، بسيار مورد تأكيد اسلام بوده و مسلمانان را به پيشى جستن در آن ترغيب مى‏نمايد و همچنين توصيه مى ‏كند تا اگر پاسخ دهنده هستند بهتر و زيباتر جواب گويند.چنانچه در قرآن كريم مى‏ خوانيم:

و اذا حييتم بتحية فحيوا باحسن منها او ردوها(الأعراف / 180)

يعنى: اگر به شما سلام و تحيتى گفته شد، شما هم تحيت و سلام گوئيد با لفظى بهتر يا حداقل مانند همان

امام على (ع) سلام را حق مؤمن مى‏داند و می فرماید:

حق مسلمان بر مسلمان 6 حق است.اول: هر گاه به او رسيد سلام كند .

و امام صادق (ع) می فرماید: بخيل ترين مردم كسى است كه از سلام بخل ورزد .

در سيره ائمه معصومين، و پيامبر اكرم مى‏بينيم كه به همه حتى به بچه‏هاى كوچك سلام مى‏دادند .

رسول اكرم در سلام كردن هميشه پيش قدم بودند و بدينوسيله اهميت آرا به مسلمان گوشزد مى‏نمودند.

افشاى سلام در معاشرت اسلامى مايه دوستى، پاك شدن سينه‏ها از كينه، رفع كدورتها و تواضع، ...مى‏باشد.

ـ رازدارى و امانتدارى

يكى از اصول و آداب مهم معاشرت اسلامى، امانتدارى و رازدارى است.مسلمان در معاشرات خود با ديگران بايد به مفهوم عام، امانتدار باشد، يعنى آنچه از مردم به او سپرده شده برگرداند و اسرارى كه از مردم مى‏داند، و بعنوان امانت نزد او بازگو شده است، حفظ نموده و افشا ننمايد.

امام على (ع) می فرماید: حضرت رسول اكرم ساعتى پيش از وفاتش سه بار بمن فرمود: اى اباالحسن امانت را ادا كن چه مال انسان نيك باشد چه انسان فاجر چه كم باشد و چه زياد حتى اگر آن امانت سوزن يا نخ باشد

در حديثى از پيامبر اكرم (ص) امانتدارى معيار نيكى معرفى شده است : هرگز بسيارى نماز و روزه و كثرت حج و نيكوكارى و زمزمه شبانه اشخاص را منگريد ، بلكه راستى گفتار و امانتدارى آنها را معيار نيكى و بدى قرار دهيد .

عبد الله بن سنان گويد: بخدمت امام صادق (ع) رفتم در حالى كه حضرت در مسجد نماز عصر خود را خوانده و رو به قبله نشسته بود.عرض كردم :

يا بن رسول الله بعضى از مسئولين حكومتى اموالى را به رسم امانت مى‏سپارند و از كسانى هستند كه خمس شما را نمى‏پردازند . آيا اين اموال را به آنها برگردانيم؟

حضرت سه بار فرمودند: بخداى قبله قسم، اگر ابن ملجم، قاتل پدرم امير المؤمنين (ع)، امانتى بمن بسپارد به وى باز مى‏گردانم . بى‏شك امانتدارى، دايره‏اى وسيع دارد كه رازدارى را نيز در بر مى‏گيرد.فاش كردن سر ديگران از موارد آشكار خيانت در امانت است و در بسيارى از موارد مايه اشاعه فساد در جامعه مى‏گردد .و شايد علت عمده حرمت غيبت و تهمت، همين امر باشد.

در قرآن، عاقبت شومى براى اين افراد بيان شده است. آنهائى كه دوست دارند فساد در ميان مؤمنان شايع گردد، براى آنها در دنيا و در آخرت عذابى دردناك است .

ـ حفظ شخصيت

يكى از آداب معاشرت اين است كه انسان در معاشرتهاى خود موجبات خفت و سبكى شخصيت خود را فراهم نكند.شوخى‏هاى بى‏مورد، معاشرتهاى غير متناسب، درخواستهاى مكرر و بار خود را به دوش ديگران انداختن مايه سبكى انسان مى‏گردد.

انسانى كه ناراحتى‏ها، نگرانى‏ها و امراض، ...خود را به ديگران مى‏گويد در حقيقت با تيشه‏اى تيز بر پيكر شخصيت خود مى‏كوبد . امام صادق (ع) مفضل را چنين توصيه مى ‏كند:

اى مفضل، از بازگو كردن شرح حال خود براى مردم دورى كن، كه اگر چنين كنى نزد مردم ذليل و خوار مى‏شوى .

ـ اصلاح بين يكديگر

در معاشرتهاى اجتماعى، اختلاف و كدورت بين افراد، امرى اجتناب ناپذير است.ولى باقى ماندن كدورت كارى ناپسند است، علاوه بر اينكه همان افرادى كه با هم كدورت و كينه دارند، موظف هستند كه رفاقت و دوستى دوباره را جايگزين كينه نمايند، ديگران نيز مكلف اند كه به كدورت بين دو برادر مسلمان خود خاتمه بدهند.

در اهميت اين امر امام على (ع) می فرماید: من همه شيعيان و شما دو فرزندم را به ترس از خدا، نظم در امور و اصلاح بين خود سفارش مى‏نمايم زيرا كه از جد شما رسول الله (ص) شنيدم كه مى‏فرمود: اصلاح بين مردم از همه نمازها و روزه‏ها بهتر است .

مفضل مى‏گويد، كه امام صادق (ع) به من فرمود: اگر ديدى بين دو شيعه ما نزاعى برخاسته، با استفاده از مال من آن را فيصله بده .

ـ وفاى به عهد و پيمان

وفاى به عهد از شاخه‏هاى صداقت است، و مايه اعتماد مردم يك اجتماع به يكديگر محسوب مى‏گردد .

در اسلام وفاى به عهد، اهميت فراوانى دارد.و يكى از مواردى كه در قيامت پيرامون آن از انسان سؤال مى‏شود عهد و پيمان است.چه اينكه خداوند در قرآن مجيد می فرماید:

و اوفوا بالعهد ان العهد كان مسئولا (الاسراء/ 34)

به عهد خود وفا كنيد كه همانا از آن سؤال خواهد شد .

خداوند وقتى از ويژگيهاى مؤمنان سخن مى‏گويد چنين می فرماید:

و الموفون بعهدهم اذا عاهدوا (البقره / 177)

ـ مؤمنين وقتى پيمان مى‏بندند، به عهد خود وفادار هستند .

و در جاى ديگر می فرماید:

و الذين هم لاماناتهم و عهدهم راعون (المومنون / 8)

ـ مؤمنان كسانى هستند كه به امانات و عهد خود وفا مى‏كنند .

امام صادق (ع) می فرماید: ترك سه چيز در اسلام، بر احدى جائز نيست؛ ...دوم: وفاى به عهد؛ چه به انسان خوب باشد چه بد .

در سيره رسول خدا (ص) مى‏ خوانيم: رسول خدا (ص) همراه مردى بود، آن مرد خواست به جائى برود، رسول خدا كنار سنگى توقف كرد و به او فرمود: من در همينجا هستم تا بيائى.آن مرد رفت و مدتى نيامد، نور خورشيد بالا آمد و بطور مستقيم بر پيامبر (ص) مى‏تابيد، اصحاب عرض كردند: اى رسول خدا (ص) به سايه برويد.آن حضرت در پاسخ فرمودند: من با او عهد كرده‏ام كه همين جا بمانم (نه جاى ديگر).

و همچنين عمار بن ياسر گويد: من گوسفندانى چند از خانواده‏ام مى‏چرانيدم، حضرت محمد (ص) نيز گوسفند مى‏چرانيد.روزى به آن حضرت گفتم: چراگاهى در فلان كوه سراغ دارم كه علف فراوانى دارد موافقى فردا گوسفندانمان را به آنجا ببريم؟ فرمود آرى، روز بعد وى زودتر از من به آنجا رفت چون من رفتم ديدم گوسفندان خود را به نزديكى آنجا برده است ولى نمى‏گذارد گوسفندان وارد علفزار شوند.

گفتم چرا به علفزار در نيايى؟ فرمود: بدين كسب كه من و تو قرار بسته بوديم به اتفاق به آنجا رويم، روا ندانستم بى تو به آنجا بروم

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

چگونه در مهمانی‌ها رفتار کنیم؟

رعایت آداب مهمانی می‌تواند روابط برادرانه میان مۆمنان را مستحکم‌تر ساخته و در رشد تعالی اجتماع تأثیر بسزایی داشته باشد.
No image

نقش ابراز علاقه و معاشرت درست در اسلام

نسان علاقه دارد كه مورد علاقه و محبت دیگران باشد. اگر آن‏ دوستداران، محبت‏خود را آشكار كنند، محبوب هم به محبان‏ علاقه‏ مند مى‏ شود و این محبت دو جانبه، زندگیها را از صفا و صمیمیت‏ بیشترى برخوردار مى‏سازد. ما اگر بدانیم كه خدا دوستمان دارد، ما هم‏خدا را بیشتر دوست‏خواهیم داشت. اگر بدانیم و بفهمیم كه رسول‏ خدا(ص) و اهل بیت(ع) به ما شیعیان عنایت و محبت دارند و این ‏علاقه را بارها نشان داده و اظهار كرده‏اند، محبت عترت در دل ما بیشترخواهد شد.
No image

اخلاق معاشرت اجتماعی، نمونه ای از سبک زندگی اسلامی

نمونه های بسیاری از سیره ی ائمه ی معصوم علیهم السلام درباره ی تشویق و تحریض مؤمنان به دوستی و برادری با هم، ایجاد پیوند برادری و دوستی بین آنها، اصلاح اختلافات و رفع کدورت ها گزارش شده است.
No image

اخلاق معاشرت و ارتباط با خویشاوندان در اسلام

سنّتِ «صله رحم»، از نیکوترین برنامه های دینی در حیطه معاشرت است. گرچه شکل نوین زندگی و مشغله های زندگیهای امروزی، گاهی فرصت این برنامه را از انسانها گرفته است، ولی حفظ ارزشهای دینی و سنّتهای سودمند و ریشه دار دینی، از عوامل تحکیم رابطه ها در خانواده ها است. بویژه در مناسبتهای ملّی، در اعیاد و وفیات و آغاز سال جدید، فرصت طبیعی و مناسبی برای عمل به این «سنّت دینی» است.
No image

تحلیل یافته‌های الگوی دینی رفتارها در خانواده و نقش رسانه ملی

آنچه از امور فطری در بحث تربیت مورد نظر است و مبنای تربیت مطرح می‌شود، امور فطری در زمینه خواست‌ها و گرایش‌هاست. البته باید توجه داشت آن دسته از خواست‌های فطری مبنای تربیت قرار می‌گیرد که ویژه انسان است و امتیاز او بر حیوان به شمار می‌آید، نه آن بخش از خواست‌ها و گرایش‌ها که میان هر دو مشترک است؛ زیرا در این بخش، انسان مانند حیوان برای شکوفاسازی نیازی به تربیت ندارد.

پر بازدیدترین ها

No image

اخلاق و معاشرت در اسلام

اگر از انسانهاى موفق بپرسيد كه عامل موفقيت شما چه بود؟ بى درنگ يكى از عوامل مهم موفقيت خود را رفاقت با دوستان خوب اعلام مى‏دارند، و بر عكس اگر از انسانهاى شكست خورده در زندگى بپرسيد: چگونه به اين ناكامى‏ها مبتلا گشتيد؟ خواهند گفت: دوست ناباب.
No image

اخلاق معاشرت و ارتباط با خویشاوندان در اسلام

سنّتِ «صله رحم»، از نیکوترین برنامه های دینی در حیطه معاشرت است. گرچه شکل نوین زندگی و مشغله های زندگیهای امروزی، گاهی فرصت این برنامه را از انسانها گرفته است، ولی حفظ ارزشهای دینی و سنّتهای سودمند و ریشه دار دینی، از عوامل تحکیم رابطه ها در خانواده ها است. بویژه در مناسبتهای ملّی، در اعیاد و وفیات و آغاز سال جدید، فرصت طبیعی و مناسبی برای عمل به این «سنّت دینی» است.
No image

چگونه در مهمانی‌ها رفتار کنیم؟

رعایت آداب مهمانی می‌تواند روابط برادرانه میان مۆمنان را مستحکم‌تر ساخته و در رشد تعالی اجتماع تأثیر بسزایی داشته باشد.
No image

نقش ابراز علاقه و معاشرت درست در اسلام

نسان علاقه دارد كه مورد علاقه و محبت دیگران باشد. اگر آن‏ دوستداران، محبت‏خود را آشكار كنند، محبوب هم به محبان‏ علاقه‏ مند مى‏ شود و این محبت دو جانبه، زندگیها را از صفا و صمیمیت‏ بیشترى برخوردار مى‏سازد. ما اگر بدانیم كه خدا دوستمان دارد، ما هم‏خدا را بیشتر دوست‏خواهیم داشت. اگر بدانیم و بفهمیم كه رسول‏ خدا(ص) و اهل بیت(ع) به ما شیعیان عنایت و محبت دارند و این ‏علاقه را بارها نشان داده و اظهار كرده‏اند، محبت عترت در دل ما بیشترخواهد شد.
No image

خانواده در اسلام

قداست در خانواده امری ضروری و عقلانی است که مایه پایداری و تداوم زندگی هم برای زوجین و هم برای فرزندان خواهد شد. اگر خانواده را نهادی مقدس ندانیم و حرمتی برای آن و برای اعضای آن قائل نشویم زندگی قطعاً رو به اضمحلال و نابودی خواهد رفت. شرایط روحی طاقت فرسا بر خانواده حاکم خواهد شد. فرزندان تربیت غلطی پیدا می‌کنند و اثرات نا مطلوب آن در جامعه آشکار می‌گردد.
Powered by TayaCMS